‘Grabe’, taas nga El Niño

File Photo
File Photo

Ang kasamtangang El Niño phenomenon gi-upgrade ug gihulagway nga ‘strong’ o mas init.

Giawhag sa usa ka meteorologist sa estado sa dugang nga pagbantay ang publiko, labina sa agriculturists ug mga mag-uuma tungod sa gilantawan nga pagnihit sa tubig.

Si Alfredo “Al” Quiblat Jr., pangulo sa Philippine Atmospheric, Geophysical, and Astronomical Services Administration (Pagasa) Visayas, niingon nga gawas sa nagkakusog nga epekto niini, dugang pa nga tulo ka buwan ang gidugayon sa kainit.

“Indications show that it will become even stronger in the coming months, as the sea surface anomaly continues to rise, exceeding 1.5 degrees Celsius,” matod ni Quiblat sa SunStar sa Huwebes, Nobiyembre, 2023.

Ang El Niño natural nga panghitabo sa klima sa tropikal nga Pasipiko diin nitaas ang temperatura sa ibabaw sa kadagatan, nga nakaapekto sa panahon sa kalibutan.

MAS TAAS

Ang weather expert niingon nga ang kadaot sa El Niño mabati hangtod sa ikaduhang quarter sa sunod tuig.

“Earlier this year, as you may recall, we predicted that El Niño would persist until the first quarter of next year, around March, but now it will last longer,” matod ni Quiblat.

Matod niya nga kining mga bag-ong kalamboan gipahibalo sa mga siyentista ug batid sa panahon sa bag-o lang nga forum sa klima sa Miyerkules, Nobiyembre 23.

Sa sayo pa, gitagna sa Pagasa nga ang peak sa El Niño magsugod sa Nobiyembre ug molugway hangtod sa Enero 2024.

Hinuon, mas mokusog ug molugway ang epekto nga mabati, nga magdala og huwaw sa unang bahin sa sunod tuig.

HULAW

“The impact of this will likely increase the possibility of below-normal rainfall in many parts of the country, including Visayas,” dason niya nga sugod sa Pebrero sa sunod tuig, ang Sugbo makasinati sa hulaw.

Si Quiblat niingon nga ang labing taas nga epekto sa pagminos sa tubig sa ulan tungod sa El Niño masinati sa unang quarter sa tuig.

Iyang gibutyag nga sa Marso, anaa na sa tunga-tunga sa ting-init ang Sugbo.

Ang usa ka dry spell o hulaw gihulagway pinaagi sa bisan asa sa tulo ka sunodsunod nga bulan sa ubos-normal nga ulan o duha ka sunodsunod nga bulan sa “way below-normal” nga ulan. Dugang pa, ang usa ka uga nga kahimtang espesipikong gihulagway nga duha ka sunudsunod nga bulan sa “ubos sa normal” nga pag-ulan.

Dugang pa, ang meteorologist niingon nga ang epekto sa panghitabo mokusog, nga mosangpot sa hulaw sa Mayo.

Ang hulaw gitudlo isip usa ka taas nga uga nga kondisyon nga gimarkahan sa lima ka sunudsunod nga bulan nga “ubos sa normal” nga pag-ulan o tulo ka sunodsunod nga bulan nga “ubos sa normal” nga pag-ulan.

KOORDINASYON

Gitambagan ni Quiblat ang lokal nga mga mag-uuma nga makig-alayon sa Department of Agriculture ug lokal nga municipal agricultural office aron makapangandam sa umaabot nga ting-init ug hulaw.

Naglaum siya nga ang kadag­hanan, apil ang mga ahensya sa gobyerno, nangandam na alang sa panghitabo sa klima, tungod kay ilang gipahibawo ang publiko sukad pa sa sayong bahin ning tuiga.

Iyang gitumbok nga nag-isyu sila og sunodsunod nga El Niño watches, alerts, ug lima ka advisories aron ipahibalo sa publiko.

Sa pakighinabi sa SunStar Cebu niadtong Marso, si Quiblat niingon nga dako ang posibilidad sa El Niño nga moigo sa nasod sa ulahing bahin sa tuig hangtod sa sayong bahin sa sunod tuig.

TUBIG

Girekomendar niya nga ang publiko kanunay nga magpraktis sa pagdaginot sa tubig, labi na bahin sa pagkonsumo sa balay.

Naglangkob kini sa nagkalainlaing kalihukan sama sa pag-inom, pag-andam sa pagkaon, pagkaligo, paglaba sa mga sinina ug pinggan, pag-flush sa mga kasilyas, pagbisbis sa mga lawn ug tanaman, ug pagmentinar sa mga pool.

Giawhag ni Quiblat ang publiko sa pag-ani sa ulan, gipasiugda ang importansya niini taliwala sa nagsingabot nga hulga sa pagkunhod sa suplay sa tubig tungod sa El Niño.

Bisan kon ilang gibana-bana nga ang pag-ulan anaa pa sa normal nga lebel sa Disyembre, siya miingon nga kini mogamay sa pagsulod sa Enero, tungod kay kita karon ubos sa amihanang sidlakan o amihan.

Ang amihan maoy bugnaw, uga nga amihanang-sidlakan nga hangin gikan sa Siberia ug China nga moabot sa habagatan-sidlakang Asya, nga nagdala og hinay ngadto sa kasarangan nga pag-ulan ug bugnaw nga hangin sa Pilipinas.

Trending

No stories found.

Just in

No stories found.

Branded Content

No stories found.
SunStar Publishing Inc.
www.sunstar.com.ph