Giklaro ni Cebu Provincial Health Consultant Elisse Nicole Catalan niadtong Huwebes, Enero 29, 2026, nga ang pagbalhin sa usa ka pasyente gikan sa Cebu Provincial Hospital (CPH)–Carcar nagsunod sa standard medical protocols ug sa e-Referral System sa Department of Health (DOH) Central Visayas.
Matod ni Catalan, ang maong katin-awan nagtumong sa paghatag og kamatuoran ug edukasyunal nga impormasyon mahitungod sa klasipikasyon sa ospital, pamaagi sa pagbalhin sa pasyente, ug ang e-Referral System.
Sumala sa mga rekord sa ospital ug inisyal nga mga report, ang pasyente, kinsa usa ka menor de edad, nalambigit sa usa ka aksidente sa sakyanan sa sayong kabuntagon ug niabot sa CPH–Carcar sa alas 2:30 sa kadlawon.
Ang pasyente giingong hubog, wala magsul-ob og helmet, nakasinati og daghang samad, ug wala dayon mailhi sa sinugdanan.
Nadawat ang pasyente sa SugBUCAS Emergency Room team, nga daling nipahigayon og assessment ug nihatag og resuscitative ug life-saving measures. Ang mga sakop sa pamilya niabot paglabay sa duha ka oras ug nailhan ang pasyente.
Gibutyag ni Catalan nga ang pasyente nakadawat og emergency treatment ug stabilization base sa kapasidad ug mandato sa CPH–Carcar isip usa ka Level 1 nga ospital.
Apan, tungod sa kagrabe sa mga samad niini, ang kaso nagkinahanglan og mas taas nga ang-ang sa pag-atiman nga naglakip sa mga espesyalistang serbisyo nga wala sa maong pasilidad.
Iyang gipasabot nga ang mga Level 1 nga ospital naghatag og general emergency, surgical, maternity, laboratory, ug X-ray services.
Samtang ang mas komplikado nga mga kaso nga nagkinahanglan og advanced imaging, intensive care, o mga espesyalistang doktor—sama sa neurosurgeons—kinahanglan nga i-refer ngadto sa Level 2 o Level 3 nga mga ospital.
Ang Tertiary o Level 3 nga mga ospital nagsilbi nga mga mayorihiyang referral center nga adunay highly specialized services.
Gihisgutan ni Catalan ang Vicente Sotto Memorial Medical Center (VSMMC) isip ehemplo sa usa ka apex o Level 3 nga ospital nga nasangkapan og mga subspecialty services, itandi sa Level 1 nga klasipikasyon sa CPH–Carcar.
Ang proseso sa referral, matod niya, gidumala pinaagi sa DOH Central Visayas e-Referral System, ang labing unang inisyatiba sa nasod nga gihimong sumbanan sa ubang mga rehiyon.
Ang sistema gidisenyo aron ma-track ang mga referral sa pasyente, maseguro ang klaro nga komunikasyon tali sa mga ospital, ug ibutang ang mga pasyente ngadto sa mga pasilidad nga adunay kapasidad sa paghatag sa saktong pag-atiman.
Dugang pa niya, ang sistema gimugna aron matubag ang mga problema sa una, sama sa dili koordinado nga pag-abot sa mga ambulansya sa dagkong ospital nga walay endorsement o kasegurohan sa bakanteng higdaanan, nga maoy hinungdan sa kalangay ug peligro sa kaluwasan.
Namatikdan ni Catalan nga ang pagbalhin sa pasyente kasagarang nagkinahanglan og clinical endorsement, komunikasyon sa doktor ngadto sa doktor, kumpirmasyon sa bakanteng higdaanan o serbisyo sa ospital alang sa pasyente, koordinado nga transportasyon, ug saktong pag-monitor atol sa pagbiyahe aron maseguro ang pagpadayon sa pag-atiman ug pagpakunhod sa medikal nga risgo.
Iyang gipasabot nga mahimong adunay kalangay sa pagbalhin tungod sa kahimtang sa pasyente o limitado nga kapasidad sa mga ospital nga mas taas og lebel.
Gipasiugda niya nga ang mga dawatang pasilidad dili makadawat og pasyente kon walay bakanteng higdaanan, kawani, o kahimanan.
Sa laing mga higayon, kinahanglan una nga i-stabilize ang pasyente sa dili pa kini ibalhin, tungod kay ang pagbiyahe mismo nagdala og medikal nga risgo. / CDF