Nagmugna ang kapitolyo sa Cebu Province Heritage Site Commission aron modumala sa pagpanalipod, pagpreserbar, ug pag-regulate sa mga dapit nga kabilin (heritage sites).
Ang maong kalambuan, nga nakuha sa SunStar Cebu niadtong Disyembre 22, pormal nga gipatuman pinaagi sa Executive Order (EO) 79, Series of 2025.
Tumong niini, nga palihukon ang komisyon nga gimando ubos sa Cebu Provincial Heritage Site Ordinance aron masiguro ang hiniusang pagdumala, teknikal nga pagtan-aw, ug koordinasyon sa mga polisiya alang sa konserbasyon sa kabilin.
Gipirmahan ang maong mando ni Gobernador Pamela Baricuatro niadtong Disyembre 12, 2025.
Sumala sa EO, ang komisyon magsilbi nga nag-unang awtoridad sa pagdumala sa tanang Cebu Province Heritage Sites nga gipanag-iya sa probinsya, apil na ang mga pribadong kabtangan nga pormal nga gitugyan ubos sa ilang pag-atiman.
Sila usab ang mo-regulate sa mga restoration, renovation, ug mga konstruksyon sulod sa mga heritage sites pinaagi sa pagpagawas og mga mandatory clearances sa dili pa magsugod ang bisan unsang trabaho.
Si Gobernador Baricuatro ang mangulo sa komisyon, uban ni Provincial Administrator Atty. Joseph Felix Mari Durano isip executive director.
Ang mga miyembro naglakip sa mga representante gikan sa mga opisina sa probinsya, mga chairperson sa komitiba sa Sangguniang Panlalawigan alang sa turismo, imprastraktura, arte ug kultura, kalikopan, ug edukasyon.
Apil usab ang mga representante gikan sa Philippine National Museum, University of San Carlos, ug Ramon Aboitiz Foundation Inc. (RAFI).
Lakip sa mga importanteng gimbuhaton niini mao ang pagrepaso ug pag-aprobar sa mga plano sa architecture ug engineering, pagdumala sa mga proyekto sa restoration, pagdeterminar sa mga gitugot nga kagamitan sa mga heritage sites, ug ang pagmentinar sa updated nga listahan sa tanang deklaradong kabilin sa lalawigan.
Ang komisyon gimanduan usab sa pagdawat ug pag-evaluate sa mga petisyon para sa mga bag-ong heritage sites, paghimo ug pagpatuman sa mga lagda, ug pagpakigtambayayong sa mga nasudnong ahensya, lokal nga kagamhanan, civil society, ug pribadong sektor aron palig-onon ang proteksyon sa kultura.
80 ka EO sa unang unom ka bulan
Sa dili pa matapos ang tuig, nakapirma si Baricuatro og kinatibuk-ang 80 ka EO gikan sa Hulyo hangtod Disyembre 2025, nga nag-angkla sa unang unom ka bulan sa iyang administrasyon sa transparency , accountability, ug reporma sa institusyon.
Sa usa ka pamahayag gikan sa Cebu Province Public Information page niadtong Martes, Disyembre 30, ang mga EO nga gipagawas sa pagsugod sa termino ni Baricuatro nagtakda sa direksyon sa pagdumala pinaagi sa pag-abli sa mga proseso sa gobiyerno sa publiko ug pagpalig-on sa mga sistema sa mahinungdanong sektor.
Usa sa mga unang EO nga gipirmahan mao ang mandato sa hingpit nga pagpatuman sa Freedom of Information (FOI) sa kagamhanan sa Probinsya sa Sugbo ug ang pagmando sa livestreaming sa mga bidding ug procurement sa Bids and Awards Committees (BAC).
Kini nga mga lakang naghatag og katungod sa publiko nga makakuha og impormasyon ug nagpalig-on sa ligdong nga pagpamalit sa gobiyerno.
Matod sa mga opisyal sa lalawigan, ang maong mga inisyatiba sa transparency nakadawat og pag-ila gikan sa Presidential Communications Office, nga nagkutlo sa FOI guidelines sa Sugbo isip ehemplo alang sa ubang lokal nga kagamhanan.
Human sa mga lakang sa transparency, ang misunod nga mga mando nagtutok sa pagbuhi pag-usab sa mga institusyon, reporma sa sistema, ug pagpangandam sa krisis.
Lakip niini ang pagpabalik sa mga importanteng konseho, pagpaandar sa mga opisina nga dugay nang natulog, ug pagtukod og mga mekanismo alang sa padayon nga serbisyo publiko.
Gitubag usab sa mga EO ang mga prayoridad sama sa serbisyo sa panglawas, pagtubag sa kalamidad, paglambo sa kabatan-onan, pagbangon sa ekonomiya, ug kaluwasan sa publiko.
Ang katapusang mando nga gipirmahan mao ang EO 80, nga nagpormal sa Adopt-a-Farm Program isip estratehiya sa probinsya alang sa pagbangon sa ekonomiya sa agrikultura ubos sa Kumbati Cebu Task Force. / CDF