Padayong naghatag og hagit ang taas nga biyahe, nagkataas nga pletehan, ug ang mga “hidden expenses” sa edukasyon ngadto sa mga estudyante ug magtutudlo sa Sugbo, butang nga nakaapekto sa ilang inadlaw-adlaw nga kinabuhi ug kinatibuk-ang pagka-produktibo.
Si Wellamae Ferraren, 22 anyos, usa ka fourth-year student sa Bachelor of Science in Management Accounting sa Southwestern University (SWU) PHINMA, nipadayag sa mga kalisod nga iyang nasinati isip estudyante sa kolehiyo.
Iyang gipasabot nga ang paghunahuna pa lang sa taas nga biyahe ug sa grabe nga trapiko sa Sugbo makapawala na sa iyang kadasig sa pagbangon.
Matod ni Ferraren, mokabat sa usa ka oras ug tunga ang iyang magasto sa pag-commute matag adlaw.
Gipaambit usab ni Ferraren ang iyang kabalaka bahin sa kaluwasan samtang nagbiyahe.
Dugang niya, ang huot nga mga jeep limitado kaayo ang personal space ug lisod bantayan ang palibot.
Gibutyag usab niya ang mga tinagoang gasto sa edukasyon nga wala makita sa tuition fees.
“Lakip niini ang inadlaw nga pagkaon o snacks sa eskwelahan, dugang plete kon ma-late o kon kinahanglan nga mobalhin og sakyanan, pag-print ug pag-photocopy sa mga assignments, ug pagpalit og mga stationery o materyales alang sa mga proyekto. Kining ginagmay nga gasto wala sa resibo sa tuition apan modako ra gihapon kon pundokon,” asoy ni Ferraren.
Hagit sa mga magtutudlo
Ang mga magtutudlo nakasinati usab og hagit sa pagbalanse sa ilang trabaho ug sa ilang personal nga kaayuhan.
Si Lieza F. Montejo, 25 anyos, usa ka magtutudlo sa English ug Senior High School sa St. Teresa School of Talisay, Inc., namalandong sa iyang unang tuig sa pagpanudlo.
Iyang gihulagway ang pagpanudlo isip labaw pa sa paghatag og leksyon, dungan sa paghisgot sa inadlaw-adlaw nga pakigbisog sa pagdumala sa classroom, pag-atiman sa kinaiya sa mga estudyante, ug paghuman sa mga paperwork.
Gawas niana, nagkuha usab siya sa iyang master’s degree.
Giangkon ni Montejo nga lisod ang pagkab-ot sa work-life balance.
“Adunay mga adlaw nga mobati ko nga igo na ang akong nabuhat, apan naa pud mga adlaw nga morag kulang pa ko isip magtutudlo, isip estudyante, ug isip tawo. Gipangayo sa akong propesyon ang akong kasingkasing, akong huna-huna, ug akong enerhiya, ug usahay gamay na lang ang mahabilin alang sa akong kaugalingon,” matod niya.
Aron makasagubang, nag-meditation siya ug nakigbahin sa mga pisikal nga kalihokan sama sa dagan, volleyball, hiking, ug pagbiyahe.
“Kini nakatabang nako sa pagpakonektar og balik sa akong kaugalingon, naghatag og higayon nga mopahuway, mamaayo (heal), ug molambo,” asoy ni Montejo.
Gihatagan usab niya og gibug-aton nga ang pagkat-on gikan sa iyang mga estudyante maoy yawe sa iyang paglambo.
“Labaw pa sa mga leksyon sulod sa classroom, daghan sab kog nakat-onan gikan sa akong mga estudyante. Ang ilang kinaiya, ilang mga pakigbisog, ug bisan ang ilang mga kadaugan nakaporma sa akong paglambo. Kining mga life-long learnings nag-umol nako aron mahimong mas epektibo nga magtutudlo ug mas maayo nga tawo,” matod ni Montejo.
Bisan pa sa mga hagit, namalandong si Montejo nga ang maong tuig nakapalig-on sa iyang pagkamapasalamaton ug kalig-on. / ABC