Nipanaw ang National Artist for Literature ug usa sa respetado ug bantugang historians, writers ug scholars sa Sugbo nga si Resil Buagas Mojares niadtong Sabado sa buntag, Septiyembre 5, 2026, usa ka adlaw human sa iyang ika-83 nga adlaw nga natawhan, sumala sa gipahibalo sa iyang pamilya sa social media.
“We are heartbroken to share the passing of our beloved father, Resil Buagas Mojares. He joined our creator today, in the early morning of September 5th. He had just celebrated his 83rd birthday yesterday, and we are grateful to have spent his final day honoring and celebrating his life,” mensahe sa iyang anak nga si Leigh Go Mojares sa Facebook account niini.
“Papa Resil was a pillar of our family, and although we will miss him dearly every day, we find comfort in knowing that he is now reunited with our dear mother, Sally, who left us in 2022. Together once again, resting peacefully in eternity,” dugang ni Leigh.
Si Mojares natawo sa Polanco, Zamboanga del Norte, niadtong Septiyembre. 4, 1943, sa mga ginikanan nga nagtrabaho isip magtutudlo sa pampublikong tunghaan. Natawo man tuod siya sa Mindanao apan dakong bahin sa iyang kinabuhi nagpuyo siya sa Sugbo diin ang iyang kahibalo nakatabang sa pagdala sa Binisayang literatura, kasaysayan, ug kultura ngadto sa mas lapad nga national ug international audience.
Isip usa ka historian, kritiko sa literatura, essayist, ug magtutudlo, si Mojares gipasidunggan isip National Artist for Literature niadtong 2018, ang labing taas nga pag-ila sa nasod alang sa mga Filipino artists.
Ang iyang mga gipangsuwat kabahin sa literatura, kasaysayan sa Pilipinas, biograpiya, politika, ug mga pagtuon sa kultura, nga naghatag og partikyular nga atensyon Sugbo ug sa Kabisay-an.
Lakip sa mayorihiya niyang mga libro mao ang “Origins and Rise of the Filipino Novel: A Generic Study of the Novel Until 1940,” “Theater in Society, Society in Theater: Social History of a Cebuano Village, 1840-1940,” “The Man Who Would Be President: Serging Osmeña and Philippine Politics,” “The War Against the Americans: Resistance and Collaboration in Cebu, 1899-1906,” “Waiting for Mariang Makiling: Essays on Philippine Cultural History,” “Brains of the Nation: Pedro Paterno, T.H. Pardo de Tavera, Isabelo de los Reyes ug ang Production of Modern Knowledge” ug “Isabelo’s Archive.”
Gisulat usab niya ang “House of Memory,” usa ka koleksyon sa mga essay nga unang napatik sa SunStar Weekend, usa ka weekly magazine sa SunStar Cebu. Ang libro naghiusa sa personal nga panumdoman, lokal nga kasaysayan, ug pamalandong sa kultura ug literatura.
PANAHON SA MARTIAL LAW
Ang kinabuhi ni Mojares isip tagsulat nahulma usab sa politikanhong kagubot sa panahon sa martial law sa ilawom ni kanhi Presidente Ferdinand Marcos Sr.
Sa wala pa ang martial law, si Mojares nagtrabaho isip usa ka mamamahayag ug nagsulat og mga kolum alang sa The Freeman nga kritikal sa administrasyong Marcos.
Dihang gianunsyo ang martial law niadtong Septiyembre 23, 1972, gipasira sa militar ang The Freeman ug ang imprentahanan niini.
Si Mojares usa sa mga Sugboanon nga gidakop ug gipriso sa militar sa unang mga adlaw sa martial law. Ang iyang pagkabilanggo nagbutang kaniya sa tapok kauban sa mga mamamahayag ug tagsulat sa Sugbo nga ang mga trabaho gipugngan dihang gipasira sa gobiyernong Marcos ang newspaper outlets ug uban pang mga organisasyon sa media sa tibuok nasod.
Ang iyang nasinati sa maong panahon nahimong bahin sa mas lapad nga kasaysayan sa Binisayang pamamahayag ug pagbatok sa diktadoryang kamanduan. Paglabay sa pila ka mga dekada, si Mojares nagpadayon sa pagsulat bahin sa kasaysayan, panumduman, ug ang kahimtang sa pagtuon sa kagahapon sa nasod.
PAGTUNGHA
Nakab-ot ni Mojares ang iyang bachelor’s degree sa English ug master’s degree sa literatura gikan sa University of San Carlos (USC) ug sa ulahi nakakuha sa iyang doctorate sa literatura gikan sa University of the Philippines-Diliman.
Nahimo siyang propesor sa literatura ug kasaysayan sa USC ug maoy founding director sa Cebuano Studies Center (CSC) sa maong tunghaan, nga nagserbisyo gikan niadtong 1975 hangtod 1996.
Sa ilawom sa pagdumala ni Mojares, ang CSC nahimong usa ka importanteng institusyon alang sa pagpanukiduki ug pagdokumento sa Binisaya ug Binisayang kasaysayan, pinulongan, literatura, ug kultura. / SUNSTAR PHILIPPINES