Gipahibalo ni Ombudsman Jesus Crispin Remulla nga susihon sa Office of the Ombudsman ang P60-bilyunes nga flood control projects nga gipatuman sa tibuok Cebu sulod sa miaging unom ka tuig.
Kini samtang gisusi sab sa ahensiya kon ang dako nga kantidad nga gigasto nakahatag ba gyud og epektibong proteksyon batok sa baha.
Si Remulla nga nia sa Cebu isip kabahin sa iyang paglibot sa Visayas, niingon nga ang mga flood control project usa sa mga importanteng aspeto nga gisusi sa Ombudsman tungod sa balik-balik nga pagbaha sa nagkadaiyang bahin sa probinsiya.
“We looked at the projects of flood control here in Cebu, and from our understanding, for the past six years, P60 billion has been poured into Cebu,” matod niya.
Dakong bahin sa maong mga proyekto naa sa 7th District sa Cebu, samtang mga 25 porsiyento niini ang gikataho nga napunta sa usa ka dakong contractor.
Ang maong kantidad, matod ni Remulla, unta nakahatag og dakong kausaban sa flood-control system sa probinsiya.
“But apparently, the past month, flooding happened again here in Cebu. So, we have to look at what’s happening… Is it the design? Is it the execution? Or is it just corruption? Titignan natin, and we will find out, and we will know,” matod niya.
Dili lang sa Cebu kutob ang imbestigasyon. Gisusi sab sa Ombudsman ang mga flood-control projects sa tibuok Visayas, lakip ang mga lugar sa Eastern Visayas, Bohol ug Negros Oriental.
Matod ni Remulla, ang ilang gisusi mao ang “whole universe” sa paggasto alang sa flood control, imbes nga magdali dayon sa pagtudlo kon kinsang mga opisyal ang mahimong manubag.
Ang regional office sa Department of Public Works and Highways (DPWH), lakip ang regional director ug mga district engineer, ipailawom sa pagsusi base sa mga proyekto ug infrastructure outputs sa ilang tagsa-tagsa ka lugar, matod ni Remulla.
Susihon sab sa Ombudsman ang mga lugar nga kanunay bahaan, lakip ang drainage systems, mga komunidad nga naglibot niini, ug ang mga flood-control project nga gitukod sa maong mga lugar.
Matod niya, mogamit ang mga imbestigador og digital tools aron mapamatud-an ang aktuwal nga lokasyon ug kahimtang sa mga proyekto.
Lakip niini ang pagsusi sa coordinates sa mga proyekto aron mahibaw-an kon ang mga estruktura tinuod nga natukod sa hustong lugar diin kini gitakdang tukoron, ilabina tungod sa mga pasangil sa “ghost” projects.
Gipangutana si Remulla bahin sa hangyo sa National Bureau of Investigation (NBI) nga imbestigahon ang giingong ghost flood-control project sa Barangay Singsing, Balamban nga kaniadto gilalisan sa usa ka kanhing kongresista.
Matod ni Remulla, unang susihon sa Ombudsman ang coordinates ug aktuwal nga lokasyon sa proyekto.
Iyang giingon nga gamiton sa mga imbestigador ang digital tools aron matino kon anaa ba gyud ang proyekto, kon natukod ba kini sa hustong lokasyon, ug kon nagsunod ba kini sa gikinahanglang specifications.
“We will have to check and verify and validate,” matod niya.
Gawas sa pagsusi sa mga proyekto ug kontrata, giingon sab ni Remulla nga gikonsiderar sa Ombudsman ang posibilidad sa paghimo og lifestyle checks sa mga DPWH district engineer ug uban pang engineer, ingon man sa mga contractor nga nalambigit sa flood-control projects.
Susihon sab sa ahensiya ang giingong mga iregularidad sa mga road project nga iyang gitawag nga “road bidding phenomenon.”
Ang tumong, matod niya, mao ang pagtino kon ang mga iregularidad sa government infrastructure projects kabahin ba sa mas lapad nga sumbanan sa paglapas o korapsiyon.
Apan nagpahimangno si Remulla nga ang pag-imbestigar sa flood-control projects dili ingon kasayon sa pagtan-aw lang sa mga estruktura nga daw adunay depekto.
Matod niya nga kinahanglang susihon ang mga kontrata, technical specifications, ug aktuwal nga implementasyon sa proyekto sa dili pa matino kon adunay nahitabong paglapas.
Gihatag ni Remulla isip pananglitan ang mga flood-control structure nga naggamit og sheet piling nga usa sa mga aspeto nga posibleng susihon sa imbestigasyon.
Matod niya, susihon kon husto ba ang mga specification nga gilatid sa kontrata ug kon gisunod ba kini sa contractor.
Gihisgutan niya ang usa ka miaging kasinatian sa Bulacan diin ang gitakdang 14-meter sheet piling giingong nahimong upat lamang ka metros.
Matod niya, kon mapamatud-an, ang maong kalainan mahimong paglapas sa kontrata tungod sa dili pagsunod sa gitakdang specifications.
Matod ni Remulla, nagpaabot ang Ombudsman nga maka-file og mga kaso kon igo na ang ebidensyang matigom, apan wala siya maghatag og klaro nga timeline.
Iyang gisugyot ang paggamit og digital platforms o “digital billboards” diin mahimong ma-access sa publiko ang impormasyon bahin sa mga proyekto sa gobiyerno ug bidding, gikan sa level sa barangay hangtod sa national government. Matod niya, ang mas daghang digital documentation makapasayon sa mga lungsoranon, journalists, ug investigators sa pag-monitor sa mga transaksyon sa gobiyerno ug pag-ila sa posibleng mga iregularidad.
Aron mapalig-on ang investigative ug prosecution capacity sa rehiyon, giingon ni Remulla nga plano niyang dugangan og 20 ka abogado ang Visayas office sa Ombudsman.
Ang dugang nga mga personnel motabang sa fact-finding, investigation, ug prosecution work.
Matod niya, gikinahanglan ang pagpalig-on sa regional office samtang gipalapdan sa Ombudsman ang pagsusi sa mga proyekto sa gobiyerno ug mga pasangil sa korapsiyon sa tibuok Visayas.
Giingon ni Remulla nga ang pamaagi sa ahensiya mao ang pagsusi sa korapsiyon sa national ug local levels.
Nagpasidaan siya nga kon tugotan ang mga iregularidad sa grassroots level, posible nga magpadayon ang maong kultura ngadto sa mas taas nga level sa gobiyerno.
Sa dihang gipangutana kon aduna na bay klaro nga mga opisyal nga giila ang Ombudsman nga posibleng maapil sa kontrobersiya sa flood-control projects, nagdumili si Remulla pagtubag.
Hinuon, iyang giingon nga unang susihon sa ahensiya ang tibuok regional structure, lakip ang mga regional ug district office sa DPWH, mga engineer, ug contractor. / CAV