“Niabot na gyud ang adlaw, naabot na ang mga kabaw!” Mao kini ang malipayong pahayag ni Evelyn Pable, presidente sa Tabuelan Farmers Livelihood Association (TFLA), human madawat sa tulo ka asosasyon sa Amihanang Sugbo ang 45 ka babayeng gatasang kalabaw pinaagi sa panag-uban sa Department of Social Welfare and Development–Sustainable Livelihood Program (DSWD-SLP) ug Philippine Carabao Center (PCC).
Ang turnover sa mga kalabaw ngadto sa mga asosasyon sa Borbon, Tabogon ug Tabuelan dili lamang paghatag og kahayupan kondili pagsugod sab sa mga komunidad nga magdumala sa ilang kaugalingong dairy enterprise aron makahatag og lig-on nga panginabuhian ug makatampo sa seguridad sa pagkaon sa ilang mga lugar.
Sa wala pa madawat ang mga kalabaw, niagi una ang mga benepisyaryo sa daghang bulan nga pagpangandam pinaagi sa Zero Hunger Program (ZHP) sa DSWD.
Naglakip kini sa mga orientation, organisasyonal nga mga miting, ug mga pagbansay aron masangkapan sila sa kahibalo ug kahanas sa pagdumala sa dairy enterprise.
Lakip sa ilang gikat-on ang pagpalambo sa forage ug pastulan, paghimo og silage, hustong pagdumala sa gatas, ug mga sumbanan sa kaluwasan sa pagkaon.
Gitudloan sab sila sa Takakura Method, usa ka pamaagi sa paghimo og organikong abono gikan sa tae sa kalabaw, nga mahimong dugang nga tinubdan sa kita ug makatabang sa pagpreserbar sa kinaiyahan.
Aron mas mapalig-on pa ang ilang kahandam, nibisita ang mga miyembro sa tulo ka Sustainable Livelihood Program Associations (SLPAs) ug livelihood focal persons sa Loon ug Ubay, Bohol. Didto ilang nasinati ang tinuod nga kinabuhi sa usa ka dairy farm gikan sa sayong pagbangon aron paggatas sa kalabaw hangtod sa pagproseso sa manure.
“Puno kaayo ang among duha ka adlaw nga immersion. Sayo mi namangon, nagpakaon sa mga kalabaw, naggatas, ug nangolekta ug nagproseso sa manure,” matod pa ni Pable.
Alang kang Alejandra Flores, presidente sa Taglucan Dairy Dreamers Livelihood Association (TDDLA) sa Borbon, dako ang ilang paglaom sa maong proyekto.
“Karon nga nahimo na gyud kini, dili namo usikan ang higayon. Maningkamot gyud mi kay daghan pa ang kinahanglan buhaton. Amo kining alimahon sama sa pag-atiman namo sa among mga anak,” matod niya.
Gikatahong nagkantidad og P3.6 milyunes ang 45 ka babayeng gatasang kalabaw nga gihatag sa PCC, samtang P1.8 milyunes sab ang seed capital nga gipundo sa DSWD-SLP alang sa proyekto. Sumala ni PCC Director Mariah Dinah Loculan, ang panag-uban sa PCC ug DSWD-SLP maoy nagtugot sa hapsay nga pagpili ug pag-organisa sa mga kwalipikadong benepisyaryong mag-uuma.
Nagpasalig sab ang mga lokal nga kagamhanan sa ilang suporta pinaagi sa monitoring ug teknikal nga tabang aron maseguro ang kalampusan sa proyekto.
Giingong dakong oportunidad kini alang sa panginabuhian sa mga mag-uuma ug makatabang sa pagpauswag sa lokal nga ekonomiya.
“Maayo kaayo ni nga proyekto kay panginabuhian gyud. Pila ka tuig gikan karon pwede na kitang magsuplay og gatas, maghimo og cheese, ug padaghanon nato ang mga kabaw,” matod ni Tabogon Mayor Francis Edward Salimbangon.
Iyang gipasiugda nga ang kalampusan sa proyekto magdepende sa dedikasyon ug pag-atiman sa mga benepisyaryo sa ilang mga hayop.
Dugang pa sa maayong balita, gipahibalo ni Director Loculan nga kadaghanan sa mga kabaw nga gihatag mabdos na nga nagpasabot og dugang pang oportunidad sa kita alang sa mga asosasyon sa umaabot nga mga bulan.
Samtang nagsugod na ang operasyon sa mga dairy enterprise, naglaom ang DSWD-SLP, PCC, ug mga lokal nga partner nga mosaka ang produksyon sa gatas sa Cebu ug mamugna ang dugang pa nga mga panginabuhian alang sa mga komunidad sa umahan.
Nagpakita ang maong proyekto nga pinaagi sa hustong pagbansay, organisasyon ug teknikal nga suporta, ang mga mag-uuma dili lamang makadawat og tabang kondili makahimo sab og malungtarong negosyo nga makatampo sa seguridad sa pagkaon ug kalambuan sa kabanikanhan. / PR