Sa pagsidlak sa adlaw niadtong Nobiyembre 2, 1947, natawo sa matahom nga Lungsod sa Aloguinsan, Sugbo, ang usa ka tawo nga magdala og dakong kahayag sa Sinugboanong pinulongan ug panitikan: Cesar Kilator Jr.
Dili lamang siya usa ka manunulat, kondili usa ka magtutudlo, abogado, editor, ug tinud-anay nga alagad sa pulong. Sa iyang kinabuhi nga gigahin ngadto sa serbisyo ug panulat, iyang gipangga ang pinulongang Bisayang Sinugboanon ug gihimong galamiton sa paglamdag sa hunahuna sa katawhan.
Si Cesar mitungha sa elementarya sa iyang lungsod ug nagpadayon sa sekondarya sa Cebu Institute of Technology (CIT-U karon). Sa kolehiyo, migraduwar siya og Kriminolohiya, ug misulod sa serbisyo isip polis. Apan dili lang sa balaod siya nipahiluna; niadtong 1980, nahimo siyang abogado ug gisubay ang propesyon nga matinud-anon hangtod sa iyang kamatayon niadtong Nobiyembre 12, 2024, sa panuigon nga 77.
Ang iyang gugma sa pinulongan midan-ag sa daghang porma—uban niini mao ang iyang paningkamot nga mag-alagad isip kunsoltant sa Sinugboanong pinulongan ug superbisor sa paghubad sa Bibliya kaniadtong 1990, panahon ni Cardinal Ricardo J. Vidal. Niadtong 2009, nahimo siyang executive editor sa English-Visayan Dictionary nga gipatik sa Sun.Star Publishing Inc., ug nanulat sa mga publikasyon sama sa Bag-ong Balud.
Ang kagikan sa iyang panulat gisugdan sa balak nga “Lapok”, nga napatik niadtong 1971. Gikan sa pagkahulog sa hagdanan ug pagkalapok, nabuhi ang iyang musa. Ang "lapok" iyang gihatagan og espirito ug kahulugan, usa ka paambit sa kalibutan sa kalumo ug kaagi sa usa ka Sugboanon.
Si Cesar usa ka produktibong manunulat sa balak, sugilanon, salaysay, dula, ug nobela. Sa pamalak, ganti ang misugat sa iyang mga sinulat sama sa Harana, Dalagang Sugboanon, Bag-ong Tuig, Sabong, ug uban pa. Gipatik ang iyang mga balak sa Mga Tuaw Sa Kamingaw ug sa English nga Footnotes To Solitude, diin giila siya sa International Society of Poets niadtong 2002.
Sa panugilanon, mitalagsik ang iyang talento sa mga sugilanon sama sa Buang, Basura, May Adlaw Pa Ang Kahaponon, ug Tuga Sa Kahadlok nga nagdaog og daghang ganti gikan sa Magsusulat Inc., DAGANG, ug Bisaya. Ang iyang panulaysay nga may temang pangkultura ug pangpinulongan nagdaog usab og mga premyo sa LUDABI ug DAGANG Foundation.
Usa sa mga dula niya nga Pagkapukan sa Kangitngit nahimong ikaduhang ganti, samtang ang iyang mga nobela, nga mikabat og 13 kabuok, gimantala sa ABC Publications ug giseryal sa Bag-ong Lungsoranon.
Apan dili lang ang sinulat ang iyang gilantaw. Gisulbad usab ni Cesar ang mga panaglalis sa ortograpiya sa Binisaya pinaagi sa iyang obra nga Panitikan: Mga Lagda sa Ortograpiya. Siya usab ang usa sa mga nanguna sa pagtukod sa English-Cebuano Dictionary ug nisugod og buhat sa Cebuano-Cebuano-English Dictionary nga hangtod karon gihandom nga mahatagan og katumanan.
Si Cesar Kilator Jr. usa ka haligi sa pinulongan, usa ka tawo nga walay kahadlok moangkon nga ang Binisaya usa ka pinulongan nga angay pasidunggan, gamiton, ug ipasiugda. Sa iyang kinabuhi, iyang gibarugan ang dignidad sa lokal nga sinultian ug giisa kini ngadto sa talagsaong kahitas-an sa literatura.
Bisan wala na siya sa atong panan-aw, ang iyang tingog magpadayon sa mga pahina nga iyang gisulat. Sa matag pulong nga iyang gitukmod, sa matag balak nga naghisgot sa kinabuhi, ug sa matag sugilanon nga nagbuhat og hulma sa kamatuoran, anaa si Cesar—buhi pa gihapon, nagatindog isip usa ka haligi sa Sinugboanong panitikan.