Posibleng masinati sa umaabot nga mga adlaw ang kakuwang sa tubig tungod sa pagkadaot sa usa sa nag-unang tinubdan gumikan sa Bagyong Tino.
Tungod niini, nangandam ang Dakbayan sa Sugbo alang sa umaabot nga kakuwang sa tubig.
Nag-aghat kini kang Mayor Nestor Archival nga mohangyo sa mga residente nga magdaginot sa tubig samtang nagpadayon ang recovery sa mga bukirang barangay.
Ang Lusaran Dam nga kaniadto naghatag og 20 ka milyunes ka litro nga tubig kada adlaw ngadto sa Metropolitan Cebu Water District (MCWD), grabe ang kadaot human sa baha ug pagdahili sa yuta sa kabukiran tungod sa bagyo.
“Kaniadto, kini usa ka dapit nga daghan og pagkaon ug tubig apan karon, halos wala na gyud,” matod ni Archival human siya nibisita sa Barangay Lusaran niadtong Nobiyembre 8.
Ang MCWD kasagaran moapudapod og 250 ka milyunes ka litro sa tubig kada adlaw sa Siyudad sa Sugbo ug sa kasikbit nga mga dapit.
Ang pagkawala sa 20-million-liters nga kontribusyon sa Lusaran, bisan og murag gamay ra, naghatag og dakong pressure sa suplay sa tubig sa siyudad.
“Even if that’s just eight percent of total production, its absence is already being felt across several barangays,” pulong sa mayor sa press conference niadtong Nobiyembre 10, 2025.
Ang pumping station sa dam nga gipadagan sa JE Hydro, nagpabilin nga walay kuryente ug walay agianan sa karsada, hinungdan sa pagkahinay sa restoration.
Matod sa MCWD, gibana-bana nga 67 porsiyento sa suplay sa tubig ug 80 porsiyento sa kuryente ang napahiuli na sa tibuok siyudad, apan ang distribusyon nagpabilin nga limitado sa mga 60 porsiyento tungod sa kadaot sa imprastraktura sa kabukiran.
Ang Lusaran water depot nakaserbisyo sa dul-an sa 40,000 ka panimalay sukad kini nagsugod sa operasyon niadtong 2022.
Niingon si Archival nga ang Barangay Lusaran ang usa sa labing grabe nga nakaangkon og kadaot sa siyudad. Nahanaw ang ilang nag-unang taytayan nga nag-inusara sa mga residente ug nagbabag sa pagsulod sa mga emergency vehicles ug relief trucks.
Napapas ang merkado ug labing minos 150 ka pamilya, kadaghanan nagpuyo duol sa tampi sa suba, ang hingpit nga nawad-an sa ilang mga balay.
“Ang akong nakita dili mahunahuna. Na-shock ang mga tawo, apan nagbarog ang ilang kaisog. Nagtutok una kami sa paghawan sa mga karsada, pag-ayo sa tulay, ug pagtukod og temporaryong kapuy-an,” matod sa mayor.
Aron mapadali ang pagkaayo, ang kagamhanan sa siyudad nagpadala og mga payloaders, backhoes, chainsaws, ug hauling teams aron maablihan pag-usab ang mga karsada ug mapalig-on ang nahugno nga mga bakilid.
Nagpalihok sab kini og mga water tanker gikan sa nagkalainlaing ahensiya aron mohatag og mainom nga tubig sa mga apektadong sityo.
Nagpadayon ang mga relief operation, nag-una sa pagkaon, limpyo nga tubig, habol, ug hygiene kits alang sa mga senior citizen, persons with disabilities, ug mga mabdos o nagpasuso nga mga inahan.
Gisubli ni Archival ang iyang panawagan sa matag Sugboanon nga motabang sa pagdaginot sa tubig samtang nagpaayo ang water systems sa siyudad.
“Naghangyo ako sa tanan, gamita pag-usab, i-recycle, ug pakunhuran ang pag-usik sa tubig. Importante ang matag tulo samtang nag-ayo ang Lusaran,” ingon niya.
Gidasig sab sa mayor ang mga boluntaryo ug civic groups nga motabang.
“Mangadto kita sa Lusaran,” awhag niya.
“Nanginahanglan sila og dugang tabang.”
Samtang giklaro sa MCWD nga dili pabayron ang mga konsumidor alang sa tubig nga wala nakonsumo samtang nagpadayon ang pag-ayo.
Matod ni MCWD spokesperson Minerva Gerodias, ang naguba nga mga pipeline ug pasilidad sa utility ayuhon nga walay dugang gasto sa mga konsumidor.
“Ang inyong mga bayranan dili mosaka tungod sa kadaot sa sistema. Bayranan lang kamo base sa aktuwal nga konsumo sa tubig,” matod niya.
Nagpadayon ang restoration crews sa pag-ayo sa naguba nga mga linya sa tubig ug pag-rehabilitate sa distribution network nga grabeng naapektuhan sa Bagyong Tino. / CAV