Usa ka adlaw human gianunsyo ang 60 ka adlaw nga pagsuspenso sa importasyon sa bugas humay, misaka pag-ayo ang presyo sa bugas sa lokal nga merkado sa Dakbayan sa Sugbo, base sa taho sa usa ka retailer niadtong Huwebes.
Si Erwin Gok-ong, Bise Presidente sa Grains Retailers Confederation of the Philippines (GRECON) Cebu City North Chapter ug usa ka local rice retailer nitug-an sa SunStar Cebu niadtong Biyernes, Agusto 8, 2025, nga ang presyo sa 50-kilo nga sako sa bugas adunay pagsaka sa P80 ngadto sa P100.
Ang usa ka sako nga gibaligya sa P1,500 sa miaging semana nagkantidad na karon og P1,540 ngadto sa P1,630, anaa sa P130 nga usbaw sukad sa nakalabay nga semana.
Matod ni Gok-ong nga pipila ka mga retailer, ilabi na kadtong walay stock sa imported nga bugas, gi-adjust ilang presyo og P1.00 ngadto sa P2.00 matag kilo.
Daw makasinati usab og usbaw nga P3.00 ngadto sa P4.00 matag kilo sa bugas, uban sa mga presyo sa merkado sa well-milled rice ngadto sa premium rice nga gipaabot nga mosaka sa P42-P58 matag kilo gikan sa P40-P56 matag kilo sa wala pa gipatuman ang suspensyon.
Hinuon wala pa mosaka ang presyo sa lokal nga bugas sa pagkakaron.
Ang 60 ka adlaw nga suspensiyon gimando ni Presidente Ferdinand Marcos Jr., isip pamaagi sa pagpanalipod sa mga lokal nga mag-uuma kay makapugong kini sa ubos nga presyo sa humay sa panahon sa ting-ani. Magsugod ang 60 ka adlaw nga pagsuspenso sa Septiyembre 1, 2025.
Nanawagan siya sa gobyerno nga usbon ang mga tahas ug responsibilidad sa National Food Authority (NFA) sa wala pa mapasar ang Rice Tarrification Law of 2019 ug palapdan ang suporta sa mga lokal nga mag-uuma sa bugas tungod kay gilauman niya nga manginlabot ang gobyerno aron mabawi ang posibilidad sa pagsaka sa presyo sa bugas sa umaabot nga mga bulan.
Pipila ka semana sa wala pa ang pag-anunsyo, si Gok-ong miingon nga nakadawat siya og mga taho nga daghang mga importer ang wala na gihatagan og “Authority to Import” sa Department of Agriculture (DA) sukad Hulyo 1, 2025.
Miresulta kini sa ilang mga stock nga hapit o hingpit nga nahurot lakip na ang kasagaran nga mga sikat nga tatak sa bugas ang nahutdan usab sa stock.
Gilauman ni Gok-ong nga magpadayon ang pagsaka sa presyo, tungod kay ang importasyon sa bugas sa katapusan pa sa Septiyembre mobalik.
Nagtuo siya nga ang pagsuspenso maoy hinungdan sa pagsaka sa presyo sa lokal nga bugas dungan sa imported nga bugas tungod sa Balaod sa Supply and Demand.
“Ang mga tawo mo adto sa local sources, dayun si local sources og daghan na kaayo og demand ang tendency kay mopasaka pud siya,” matod ni Gok-ong, “one of the reasons nga mopasaka sila kay para mohinay ang order ug ma-stretch nila ang ilahang stock until the next harvest or importation.” / EHP