Human napasagdan sulod sa lima ka tuig, gipahibalo sa Kagamhanan sa Probinsya sa Sugbo nga banhawon ang Project Nationwide Operational Assessment of Hazards (Noah).
Kini usa ka inisyatiba sa pagpangandam sa katalagman ug hazard-mapping nga gipatuman atol sa administrasyon ni kanhi Gobernador Hilario Davide III.
Si Aldwin Empaces, assistant provincial administrator nagkanayon sa interbyu niadtong Lunes, Nob. 10, 2025, nga ang kagamhanan nagtinguha nga i-update ang datos sa proyekto aron pagpakita sa mga kausaban sa landscape sa probinsya.
“Karon, base sa datos gikan sa Cebu Protected Landscape, sa 28,000 ka ektarya, hapit 10,000 ka ektarya—o hapit 30 porsyento—ang gigamit na karon alang sa lainlaing mga katuyoan,” matod ni Empaces.
Siya niingon nga daghan sa maong mga dapit, sama sa mga bahin sa barangay sa Sudlon ug Bonbon, gigamit na karon alang sa pag-uma imbes nga forest cover.
Gitataw ni Empaces ang panginahanglan sa pagbalanse sa kalambuan ug pagpanalipod sa kalikupan.
Iyang gipasabot nga ang pag-review sa mga operasyon sa quarry nga gimando ni Gobernador Pamela Baricuatro niadtong Hulyo 28 kabahin sa paningkamot sa pag-align sa kalambuan sa scientific data ug hazard assessments gikan sa unang Project NOAH report nga gihimo niadtong 2017 ug 2018.
Sa usa ka taho gikan sa SunStar Cebu niadtong Hulyo 29, gisuspenso ni Baricuatro ang 10 ka quarry operators ug siyam ka special disposal permit holders sulod sa 30 ka adlaw human sa mga reklamo bahin sa ilang dili maayo nga operasyon.
Kini nga mga kompanya nag-operate ubos sa pagdumala sa Kagamhanan sa Probinsya.
Sa usa ka lahi nga taho sa SunStar Cebu niadtong Septiyembre 4, ang Provincial Environment and Natural Resources Office (Penro) pormal nga nimando og cease and desist order sa 19 ka kompanya nga naghupot og quarry ug special disposal permits sa Probinsya sa Sugbo.
Nidugang si Empaces nga ang Provincial Disaster Risk Reduction and Management Office (PDRRMO) makig-coordinate sa University of the Philippines Resilience Institute aron I-review ug i-update ang miaging Project NOAH data.
“Nausab ang landscape sukad sa 2017 ug 2018, mao nga kinahanglan kitang mangayo og tabang sa UP Resilience Office aron repasuhon ang Project NOAH,” matod niya.
Nakontak na sa kapitolyo si Mahar Lagmay, ang executive director sa Project NOAH.
Ang Project NOAH, nga gitukod niadtong 2011 human sa Bagyong Sendong, mao ang lead program sa nasod alang sa disaster risk reduction and management ubos sa Department of Science and Technology (DOST).
Ang proyekto gihunongan og pundo niadtong 2017 atol sa administrasyon ni Duterte ug karon gidumala na sa University of the Philippines isip ang UP NOAH Center. / CDF