Daw may gitagik nga sugilagming ang iyang tinutokan, may buot ipasabot sa matag tutok niya mura siya og giduyan nunot sa pagginukdanay sa mga panganod sa kawanangan.
Magkauban sila sa klase gikan sa unang ang-ang hangtod nga natapos sila sa elementarya. Siya ang valedictorian ug si Arnel ang salutatorian. Sila ang magkuyog kanunay paingon sa tulunghaan ug pagpauli sa balay, tungod kay gamay ug medyo daot si Dexie, usahay bahon siya ni Arnel. Malipayon kaayo sila murag sila ang nanag-iya sa kalibutan.
Ang bakasyon mao ang pinakamalipayong adlaw para nila. Magbakiro sila sa mga binuhing kanding, pagkahuman maginukdanay sila sa bakanteng yuta ni Iya Bering. Ang mga punoan sa mangga ug lomboy mao ang bugtong saksi og nakadungog sa ilang hagwa ug katawa. Ang agos sa tubig sa sapa ug ang mga laylay sa siloy ang naghatag og duyog sa ilang madanihong katawa. Magdungan sila sa pagkaon sa paniudto sa ilawom sa punoan sa mangga. Bukharon nila ang ilang bawon nga giputos sa dahon sa saging, ang ilang sud-an ginamos nga gisagulan og tamatis. Ang ilang pagka-inosente naghatag og kamaya sa adlawng tutok. Kilumkilom na silang mouli. Baktason nila ang halapad nga bakanteng luna ni Iya Bering. Ang kagahapon ang naghatag og usa ka di masukod nga kalipay ug kagul-anan. Usa ka mapait nga damgo ang mipahunong sa timgas nilang katawa.
“ Arnel, ugma mobiya na ko sa atong lugar. Sa siyudad ko na ipadayon ang akong hayskul.” Nagkurog ug wala siya kahibawo kon unsaon niya sa pagsulti. “Pero, Dexie, nganong sa siyudad pa? Duna man tay hayskul sa atong lugar! Please, hangyoa ang imong mga ginikanan, ayaw palayo dinhi, ayaw ko og biyai.” Nagpakiluoy si Arnel.
“Arnel, hingpit na ang desisyon nila ni Papa ug Mama, supakon ko man sila, wa koy mahimo. Sakit man para nako nga biyaan ka dinhi sa atong lugar, pero kaugmaon ko ang ilang gilantaw.” “Pero, Dexie, ako na lang mag-inusara dinhi, kinsa ang akong kauban nga magbakiro sa mga kanding, ang magginukdanay, kinsa na man lang ang akong bahon sa likod?” Wa kapugngi ni Arnel ang pag-agas sa iyang mga luha. Sobrang kagul-anan ang namintana sa iyang dughan, daw gisungog siya sa mga agos sa tubig sa sapa ug sa laylay sa mga siloy kay nagpadayon kini sa ilang makadani nga huni.
Nagkinuptanay sila samtang naglingkod sa dakong bato, samtang gisud-ong nila ang kawanangan ug dungan nga nanumpa nga bisan unsa man ang mahitabo sila pa gihapon ang suod nga higala. Nabantayan nila ang mga panganod nga nagginukdanay ug wala kahibawo sa ilang padulngan.
“ Sa akong pagbiya ayaw ko pabawni sa imong mga luha kundi bawnon ko ang imong mga pahiyom Arnel. Ikulit ko sa akong dughan ang imong timgas nga pahiyom. Sa akong dughan itagik ko ang tam-is natong handumanan.” Nagbinayloay og panumpa ang duha.
“ Dexie, dinhi sa akong dughan ikulit ko ang tam-is natong handumanan. Magpabilin ka bisan unsa pa ang mahitabo. Ako kining isaad kanimo Dexie, paabuton ko ikaw samtang mopitik pa kining dughan.”
“ Arnel, mobalik ako....Samtang padayon pa ang pag-agos sa tubig sa sapa, samtang molaylay pa ang mga siloy, samtang magginukdanay pa ang mga panganod sa kawanangan, tim-os kang magpabilin dinhi.” Dungan og tudlo ni Dexie sa iyang kasingkasing.
“ARNEL BAKAKON KA. Wa ka motuman sa atong gipanumpaan. Ania na ako gibalikan ko ikaw, pero ngano?” Nibakho si Dexie. Nadungog niya ang magul-anong agos sa tubig sa sapa ug ang masulob-ong laylay sa mga siloy, nagginukdanay pa gihapon ang mga panganod sa kawanangan, pero wa na ang kamaya, daw giduyugan nila ang kasub-anan ni Dexie.
“ Ikaw ba si Dexie?” Nahalingi si Dexie. “Ako si Claire, bugtong anak ni Papa Arnel, sa wa pa siya mitaliwan may gibilin siyang suwat, ihatag ko daw nimo.” Nagkurog si Dexie nga gidawat ang suwat og hinay-hinay nga giablihan.
Arnel
“GUKDA KO DEXIE...dagan...Dexie...ha! ha! ha!...Kung gikapoy kana ingna lang ko ha kay bahon ko ikaw.”
“Mommy, gabii na, pauli na ta, bugnaw na ang huyuhoy sa kagabhion.”
“Arnel dili babag ang kamatayon sa atong panaghigala. Mawagtang man ang kahayag sa adlaw, motikyop man ang kangitngit, pero ana ang pahiyom sa mga bitoon nga maoy maghatag og kahayag sa magul-anong kagabhion. Ikaw ang kahayag. Ikaw ang nagtudlo kanako kon unsa ang tinud-anay nga higala. Ang imong lubnganan mao ang nahimong bantayog sa tim-os nga panaghigala.
Nikiay-kiay ang mga dahon sa mangga ug lomboy, madasigon ang mga laylay sa siloy ug ang agos sa tubig sa sapa. Ang mga panganod sa kawanangan gisanapan sa mga madanihong pahiyom sa mga bitoon ug mao ang nahimong saksi sa ilang tim-os nga panumpa.