Sa usa ka hilom ug gamay nga baryo nga gilibotan sa lunhaw nga kahumayan ug kamanggahan nga kanunay ginahuyop sa hangin, didto nagsugod ang sugilanon nila ni Lando ug Mayang.
Bata pa sila, walay kabalaka gawas sa unsay dulaon matag adlaw.
Kon ting-ulan, magdula sila sa lapok, magtinabonay og katawa samtang nabasa sa ulan. Kon ting-init, mosaka sila sa mangga, mamunit og hinog nga prutas ug magbahinay bisan pa gamay ra ang ilang makuha. Ug kon
hapit na mosalop ang adlaw, manglingkod sila sa daplin sa sapa, magtan-aw sa kahayag nga hinay-hinay mawala sa langit. Wala silay daghang butang, apan ilang bahandi ang usag usa—usa ka panaghigalaay nga puno sa kalipay ug inosenteng pagbati.
Si Mayang anak sa usa ka kabos nga pamilya. Bata pa lang, nasayod na siya unsa ang kakapoy—ang pagtabang sa uma, ang pagsag-ob og tubig, ug ang pag-atiman sa iyang mga igsuon. Si Lando, bisan dili usab adunahan,
lahi ang iyang panglantaw sa kinabuhi. Dako siyag damgo nga makagawas sa baryo, makakat-on, ug makahatag og mas maayong kaugmaon, dili lang alang sa iyang kaugalingon, apan usab alang kang Mayang.
Sa ilang pagdako, ang ilang panaghigalaay hinay-hinay nga nausab. Adunay pagbati nga mas lawom, mas bug-at, apan dili pa nila masabtan unsaon paglitok. Usahay, magtinan-away sila sa usa-usa ug mangatawa na lang, murag adunay gustong isulti apan dili pa panahon.
Usa ka adlaw, miabot ang higayon nga kinahanglan mobiya si Lando. Nakadawat siyag oportunidad nga makaskwela sa laing nasod nga usa ka dakong tikang padulong sa iyang damgo.
Sa ilawom sa ilang paboritong punoan sa mangga, nag-atubang sila sa kamatuoran nga magbulag sila.
“Maghulat ka nako,” miingon si Lando, hinay apan klaro ang iyang tingog. “Mobalik ko. Para nimo.”
Si Mayang, naghilak apan lig-on ang kasingkasing, mitangdo. Mikupot siya sa kamot ni Lando, murag didto niya ibilin ang tanan niyang paglaom.
“Maghulat ko, Lando,” iyang tubag.
Milabay ang mga tuig. Sa baryo, nagpabilin si Mayang. Nagpadayon siya sa pagtabang sa iyang pamilya, nag-atubang sa kakapoy ug kakulang matag adlaw. Apan bisan unsa kalisod, wala gyud niya buhii ang saad. Kada sulat nga iyang madawat gikan kang Lando, mura’g mobalik ang kahayag sa iyang kalibutan. Ang iyang pahiyom mobalik, bisan kadiyot lang.
Apan sa paglabay sa panahon, mihuyang ang iyang lawas. Ang kakapoy ug kakulang misugod og daut sa iyang panglawas. Nasakit siya, ug sa hinay-hinay, gikuhaan sa kusog. Bisan pa niana, wala siya mihunong sa paglaom.
Kada adlaw, nagpaabot gihapon siya.
Sa layo, si Lando wala usab mihunong. Naningkamot siya sa iyang pag-eskwela, nagtrabaho ug nag-antos aron makab-ot ang iyang damgo. Apan matag gabii, ang iyang hunahuna mobalik gihapon sa baryo diin toa ang sapa, mangga, ug labi na kang Mayang.
Sa dihang nahuman na niya ang iyang pag-eskwela, wala na siya maglangan. Mipauli siya dayon, nagdala sa saad nga dugay na niyang gitipigan.
Pag-abot niya sa baryo, nabati niya ang kalain sa hangin, ingon sa bug-at, hilom. Midiretso siya sa balay ni Mayang. Didto niya na kita ang babaye nga iyang gihigugma nga nipis na ang lawas, hinay na ang ginhawa, apan ang iyang mga mata nagpabilin nga puno sa pagpaabot.
“Mayang…” misangpit siya, puno sa kasakit.
Hinay nga mipiyong si Mayang, unya mibuka pag-usab sa iyang mga mata. Sa dihang nakita niya si Lando, mitungha ang usa ka malinawon nga pahiyom.
“Nibalik ka…” iyang hinay nga sulti.
“Nibalik ko. Wala ko nakalimot,” tubag ni Lando, mikupot sa iyang bugnaw nga kamot.
“Nasayod ko,” miingon si Mayang. “Nagpaabot ko… hangtod karon.”
Sa ilang pagtinan-away, ang tanan nilang wala masulti sa katuigan napuno sa kahilom.
Ug bisan sa kahuyang, ang gugma nga ilang gitipigan sukad pagkabata nagpabilin nga putli ug tinuod.
Sa katapusan, samtang nagkinuptanay sila, nasabtan ni Lando nga ang saad dili lang bahin sa pagbalik, kondi sa paghigugma, bisan pa sa panahon nga dili na nila mapugngan. (Tampo)
