LAMBERTO G. CEBALLOS
Ilaya, Cawayan, Dalaguete, Cebu
Humana og ilis si Ana Fe apan nagpabilin siyang naglingkod atubangan sa iyang dresser. Gisuling-suling niya ang iyang anino didto sa salamin ug ang uban pang anggulo sa iyang panagway. Gibitad niya ang usa ka hunos sa dresser ug gipunit ang kahita sa usa ka kuwentas.
Gipagawas niya ang bulawang kuwentas ug giukban ang laket.
Larawan ni Mama Domine niya nagpilit sa tuong bahin sa laket; ang sa wala nga pikas, iyaha ni Ana Fe.
Gitutokan niya ang nagmugtok nga nawong sa iyang inahan. Ang kuwentas gasa sa iyang inahan kaniya dihang natiwas niya ang hayiskol isip balediktoryan.
Niadtong higayona si Mama ra niya ang mitambong sa iyang gradwasyon kay si Papa Melo niya wala motambong. Buwag iyang papa ug mama. Si papa niya may puyo-puyo nga laing babaye.
Si Papa Melo wala na makaagwanta sa ngil-ad nga batasan ni Mama Domine. Si Mama niya sobra ka abubho-an ug sobra usab ka yubitan kalabot sa mga desisyon sa ilang pamilya ug panimalay.
Kanunay ang iyang hukom maoy matuman bisan sa kapulihay lagmit masuta nga dili maayo ang linugdangan.
Sa sinugdanan nagpaubos ug nagmabugnawon lang si papa niya.
Apan moabot ra gayud nga ang pasensiya sa tawo maupos na. Dili man unta dako ang hinungdan sa ilang panagbulag.
Nangadto sila si Papa niya ug mga higala sa usa ka inilang diskohan usa ka gabii niana kay birtdey sa usa ka higala.
Ala una na sa kaadlawon pagkasunod adlaw nga nahiuli si papa niya sa ila.
Nag-abli pa gani sa pultahan, nagyawit na si mama niya. Gisakitan si papa niya sa mga pulong ug pasangil ni mama niya, nga kuno si papa niya didto sa kerida niini.
Tungod kay nakainom ug supak sa buot nga butang-butangan siya sa buhat nga wala niya buhata, nabakyaw ni papa niya ang iyang mga kamot.
Gisumbag sa iyang amahan ang iyang inahan kinsa naigo sa apapangig. “Aha, manukmag ka na diay karon! Maayo ani magbuwag ta!” mitiyabaw si mama niya.
Mitubag si papa niya, “Magbuwag kon magbuwag! Dad-on ko si Ana Fe!”
“Di mahimo! Akoy mopadako sa akong anak!” singhag ni mama niya. Mao kadto nga namutos si Papa niya ug milayas.
Sa kasal ni Ana Fe kang Roberto, mitambong si Papa Melo.
Kini tungod kay si papa niya mao man ang angay motugyan kang ngadto ni Roberto.
Naputol ang paghanduraw ni Ana Fe dihang usa ka tubo sa lipstick nasaghiran sa iyang kamot ug nahulog sa salog.
Gipunit niya ug gibalik sa butanganan.
Unya gisul-ot niya ang kuwentas sa iyang liog dayong tindog.
Nahinumdom siya sa sugyot ni Roberto nga maglain sila og puyo tungod sa kayubitan ni mama niya sa lihok nilang magtiayon.
Bisan unsa na lay ikasulti nga mobatok sa gusto nilang buhaton. Bisan sa ilang plano sa pamilya sawayon ni mama niya.
“Day, maayo ani nga maglain ta. Maayo man gud kon maglain ta aron masuta gyud nato ang dagan sa atong kinabuhi.
Sa kinaugalingon tang paningkamot masinati nato ang atong kalig-on batok sa mga problema nga motumaw sa atong dalan nga manghilabot.”
“Di na mahimo, Bert,” ni Ana Fe. “Mag-unsa na man lang si Mama?”
Gigunitan ni Ana Fe ang kuwentas nga diha sa iyang liog. Gitan-aw ni Roberto ang kuwentas.
Nasayod siya kang kinsa ang mga larawan sulod sa laket.
Gipakita kini ni Ana Fe kaniya niadtong nangulitawo pa siya kang Ana Fe.
“Ay, di man ta mabalaka kang Mama,” tubag ni Roberto.
“Maayo man ang agi sa iyang dress shop. Unya pagaduawon man sab nato siya kon di siya maoy moduaw nato.”
“Ambot lang, uy! Maluoy man gud kong mama nga mag-inusara na lang dinhi.”
“Kon mao na, pabilin ka lang dinhi! Nahiktan man ka sa liog ni mama mo. Basta ako, mobalhin ko'g puyo!” naisa ni Roberto ang iyang tingog.
Gitinuod ni Roberto ang iyang bahad nga maglain og puyo. Miabang siya og apartment.
Usa ka gabii nakigkabildo si Ana Fe kang mama niya Domine.
“Ma, moapas ko kang Roberto.”
“Niliwat gyud to imong bana sa imong amahan! Sige, biyai na ko ninyo! Mga wa moy kasingkasing!” ni Domine nga mihilak.
“Ingon man si Roberto…pagaduwaon ka man namo, Ma.” Unya gihubo ni Ana Fe ang kuwentas sa iyang liog ug gitunol kang Domine. “Ako ning giuli nimo kay imoha man ni.”
Nianang pagkagabii human sila manihapon, nanamilit si Ana Fe kang mama niya Domine aron moapas kang Roberto. (KATAPUSAN)