Maria Fatima
Lindogon, Sibonga, Cebu
hingpit na ang iyang pagkaanod sa halapad nga lawod,
lawod nga namungingi sa kahiral ug kahakog
Kon aduna man koy dakong gimahayan mao tingali kadtong usa ka higayon nga wala ko tuohi ang akong pagduda. Kadtong higayon nga gihamok ko sa maong eksena nga ambot igo na man unta aron suknaon ko si Amor kon unsang pagkaunsaa nganong nagkuyog silang Donor didto sa bag-ong human nga tyosko sa among Purok nga sila rang duha. Unsa man kaha ilang gibuhat?
Gipugngan ko ang pagpangutana kay kabalo ko nga naa ra siyay rason bahin niini. Di pa ko makahuman sa akong pangutana unhan dayon og kasuko unya magyawyaw. Naglikay lang ko og gubot. Ug alang sab sa among duha ka mga anak nga gagmay pa. Kalimtan ko kadtong dakong pangutana ug piliong mopadayon sa panginabuhi. Apan usahay naay mga estorya nga molanog gayud bisan pa'g unsaon og hunghong sa mga silingan ang ilang panagtabi.
“Murag wala ko masuhito intawon. Si Nicanor ray gilimbong nila. Bantayan ra'g molakaw unya esmokoyon dayon ni Donor,” mga pulong nga mao gyuy klaro kaayo nakong nadunggan dihang maoy pag-abot nako sa tindahan ni Ding Lita aron mopalit og bugas.
Nahilom sila unya nagyahay og panglakaw. Gibalewala ko ang nadunggan. Di ko motuo hangtod dili ako mismo ang makasakop kon ugaling tinuod man. Ug hinaot unta dili lang kay wala ko masayod kon unsa ang akong mabuhat. Matag uli nako gikan sa trabaho naa ra siya sa balay nag-atiman sa mga bata. Dili ra kadudahan ang iyang linihukan.
“Molakaw sa diay ko kay naa koy ihatod ni Mama,” pulong pa niya dihang naabot ko. Igo ra kong nitando ug giobserbaran ang iyang lihok. Giwagtang ko ang pagduda bisan pa og nakamatikod ko'g mga kabag-ohan. Sa iyang gisuot, sa iyang gipamutang sa iyang dagway, ug sa iyang baho. Dili kini si Amor nga akong nailhan. Dili kini ang akong asawa.
“Kadiyot ra ka?” pangutana ko pa. Wala siya motingog dayon o kaha mosenyas og unsa ba ang iyang sanong.
“Basta mouli ra ko. Adto ra ko ka Mama,” tubag niya dihang giablihan niya ang sira dayon nawala sa akong panan-aw.
Ayaw lang intawon pagpakasala Amor aron di pud ko makasala. Sayod ang Ginuo kon unsa kataas ang akong pagpugong aron di matintal nga hatagan ka'g pagduda. Nilabay ang pipila ka mga adlaw kanunay siyang molakaw matag higayo'ng moabot ko. Ang iyang rason kay moadto sa iyang inahan nga toa sa pikas Purok. Adunay higayon magdala siya'g sud-an o di ba pagkaon nga iyahang ihatag.
Gipanid-an ko siya. Nakadesidir kong moduaw sa iyang inahan.
“Si Amor? Intawn dugay na man kong wala kita niya. Moduaw guro na'g patay na ko,” tubag pa ni Mama Nida.
“Mao ba, Ma. Pasangil man gud niya nga moduaw siya nimo maong nianhi ko'g tinuod ba.”
“Bantayi nang imong asawa, Dong, basin nagbuhat-buhat lang na'g rason,” tambag pa niya. Bisan sa kahuot sa akong dughan nipahiyom ko ug namulong, “Salig ra kong Amor, Ma.”
Apan hangtod kanu-s mamunga ang akong pagsalig kon kanunay kini niyang buboan og nagbagyong rason aron ko magduda?
Usa ka adlaw nakadesidir kong di motrabaho aron panid-an ang iyang lihok. Nipasangil kong molakaw padulong sa trabaho apan adto ra ko dapit kang Ding Lita magpundo. Dihang alas 11 kapin na ang taknaa nilakaw siya nga sexy kaayo og suot. Wala ko makatuo nga ingon ato ang akong makita. Abtik ko siyang gisundan. Samag gialsa ang akong dughan tungod sa kusog nga pagkubo niini. Gidala ko sa akong tiil sa balay ni Donor. Ug didto gisugat dayon niini ang akong asawa. Milingiw ko dihang nakita ko ang ilang panaghalok. Nanulod sila sa balay. Naluya ang akong tuhod.
Wala ko makasabot sa akong gibati. Adunay mibutho nga sungay sa akong ulo. Ang dakong pasensiya nailisdan og kayugot. Nisunod ko nila'g sulod. Didto sa giulang og kurtinang puti nga misayaw-sayaw sa huyohoy sa hangin nakita ko ang mga hubong larawan nga walay sama ang kangil-ad. Gihuyop ang katapusan kong kusog sa law-ay nilang gininhawa.
Gisunod ko ang singgit sa akong hunahuna nga moadto sa kusina aron kuhaon ang hinagiban. Wala nila madunggi ang tunob sa akong tiil ug sa walay pagduha-duha giihaw ko si Donor. (KATAPUSAN)
