“If he has one, let him suffer. If he realizes his mistake. That's his punishment, on top of hard labor.” - Fyodor Dostoevsky (Crime and Punishment)
Tungod sa konsensiya gitahan iyang kaugalingon. Mao akong nakita nga ulohan sa Superbalita nga newspaper.
Nakita ko ang akong bayhon apan wala gipaklaro ang dagway.
“Unsay imong motibo nganong nahimo nimo kadto sa imong silingan nga si Jimboy? Imo ba gayud kadtong gi-plano, dugay na?”
Pangutana ni Hepe Macadangdang. Kalmado ra iyang tingog.
Walay lakra sa kasuko ang iyang dagway, tingali tungod kay nisurender ko nila ug wala ko paabti og dugay ang ilang kahasol.
Mipasiklap ko sa mga naghuot nga mga piniriso sa atbang dili layo sa among nahimutangan.
Uban ka nila naglantaw dinhi namo nga tabis kaayo. Mibalik ko'g lantaw sa Hepe nga nagpaabot sa akong tubag.
Kinahanglan pa ba diay mahibaw-an ang kinauyokan kon nganong nahimo ko kadto? Dili ba igo ang akong pag-angkon?
Gikurit ko akong kumagko sa kamot. Milantaw si Hepe sa akong gibuhat.
Lisod tag-anon kon unsay dagan sa iyang hunahuna. Basin tingali'g naghunahuna ni siya kon unsay nindot nga paagi sa silot nga angayan himuon nila nako sulod dinhi sa prisohan.
“Wala man ko nagmahay, Sir. Kon mabalik nako ang tanan basin tuohan ko gihapon ang mando sa akong utok atong higayona nga patyon si Jimboy tungod lagi aning grabe ka apiki,” angkon ko pa. Mitando ang Hepe.
Gipadayon nako akong estorya nga sama og nakipagtabi lang ko sa akong suod nga higala.
Wala koy laing nakita atong panahona nga makuhaan og salapi.
Ingon man gud akong amigong si Dolpo nga nakadaog daw si Jimboy og swertres.
Dako daw kini nga kantidad. Niadtong higayona, nakita nako siya sa ilang tugkaran nagtrapo sa iyang motor.
Niduol ko aron manghulam unta og kwarta para ipalit og tambal sa akong anak nga naa sa ospital.
Pero unsa mang hitaboa nga kalit man nuon siya og hisgot atong utang sa akong igsuon nga wala kuno nabayri. Unya pinasingka ang tingog.”
“Tungod sa singka maong imo siyang gipatay?” pangutana pa niya.
“Dili. Dili tungod sa singka…” tubag nako.
Daghang angay patyon sa katilingban. Ug usa niini mao si Jimboy.
“Unsa man gyud diay motibo nimo Arnold Alegabo?” pangutana niya'g balik dihang kadiyot kong mihilom.
“Tungod sa iyang pagkahambog maong nabuhat nako to, Sir."
Kinsa bang silingana ang malipay sa iyang pagkabutboton?
Mura siya'g kinsa kon manabi kalabot anang iyang salapi nga gikan ra pud sa mga ilegal nga tinubdan.
Ningitngit akong panan-aw atong higayona tungod lagi aning apiki pud ko.
Sa gikaingon ko pa, wala ko magmahay kay naoperahan ra akong anak…” kalmado nakong pagsaysay.
Miyango ang Hepe nga sama'g nakasabot siya sa akong gibati.
Naa may balaod ang Ginuo ug tawo bahin aning pagpatay maong nakahukom kong motug-an na lang sa akong nahimo.
Dili tungod nagmahay ko kon dili gusto kong masayod sila nga adunay mga tawo nga angayang hukman.
Apan tungod usa kini ka dakong sala maong kinahanglan ning serbisyohan.
“Sayod ka man nga dakong sala ang mopatay og tawo. Wala na lang unta nimo kadto buhata…” tubag pa niya.
“Abi nimo, Sir, nangandoy pud baya kong mahimong polis kaniadto” pulong ko pa nga nipasiga sa makadiyot sa mata ni Hepe Macadangdang.
Mikunot iyang agtang sa akong tubag.
Hilaw kong mingisi hangtod sa hinayhinay nahimong kining bahakhak.
“Unsay pasabot nimo Arnold Alegabo?” pangutana pa niya nga adunay kasuko.
Nagkatawa ko kay nausab og kalit ang timplada sa iyang nawong nga gikan sa kalmado nahimo kining naglagot
“Wala ra tay kalahian, Sir. Sulod sa imong dugay na nga panerbisyo, wala ka ba gayud makasulay nga hukman na lang og kamatayon ang usa ka tawong makasasala? Ang kalahian kay makahatag ka'g daling pasangil kon ikaw makapatay.”
Wala makatingog si Hepe Macadangdang. Nakita ko lang ang napormang kumo sa iyang walang kamot nga gipatong sa lamisa.
Dili lang ako ang adunay nabuhat nga sala. Di lang usab ako ang angayang hukman.
(KATAPUSAN)