LAMBERTO G. CEBALLOS
Ilaya, Cawayan, Dalaguete, Cebu
TULO na ka tuig nga gibiyaan si Apollo ni Proserpina sa wala nay pagbalik. Sulod ning panahona haw-ang na ang iyang kinabuhi, labi na nga nag-inusara na lang siya sa ilang balay kay ang tulo niya ka anak nga pulos lalaki nangaminyo na ug naglain pagpuyo sa lainlaing lugar. Mao nga nag-inusara na lamang si Apollo sa ilang balay sa edad nga saysinta-itres. Sa kagabhion, panahon sa pagpahuway, bation gayud niya ang kahaw-ang sa kinabuhi nga nawala na ang minahal niyang kapikas. Wala na siyay ikaestorya-estorya panahon sa kagabhion sa dili pa matulog. Wala nay laing kamot nga iyang makuptan aron pislon-pislon ug idapo sa iyang dughan.
Sama karong gabhiona. Gikan nga nagtan-aw sa TV nga nag-inusara misulod siya sa ilang kuwarto aron matulog na. Mihigda siya sa kama ug naghandom kang Proserpina. “Kon mawala na kanato ang usa, ang nahibilin may katungod sa paghigugma pag-usab,” mga pulong ni Proserpina niadtong gidawat niini ang gugma ni Apollo. Maong nahimo nilang ‘theme song’ ang ‘To Love Again’ (sa Four Aces).
Sa misunod nga gabii mihukom si Apollo nga adto manihapon sa gawas. Misakay siya og dyip paingon sa Colon. Alas siyete na sa pag-abot niya sa Colon. Nagtindog-tindog lang siya sa aseras sa Oriente duol sa Jollibee. Nagtan-aw-tan-aw lang siya sa nangaging mga tawo sa aseras. Taudtaod may namatikdan siyang usa ka babaye nga nagagunit sa kamot sa usa ka batang lalaki nga daw naghilak. Nagpaduol siya sa nahimutangan sa babaye ug sa bata.
“Nay, kaon ko Dyalibe,” sa bata nga naghingos. “Adto lang ta sa ato kaon. Wa koy kuwarta diri,” matod sa babaye. “Kaon lagi ko Dyalibe, prayd tsiken. Lami!” sa bata. “Wala lagi koy kwarta karon! Ugma na, balik ta dinhi!” masuk-anong sulti sa babaye.
Miduol si Apollo sa babaye nga sa iyang pangagpas nag-edad na kinig mga trayenta anyos. “Tabi, Inday, imo ning anak?” Gipatong ni Apollo ang usa ka kamot sa ulo sa bata.
Mitan-aw ang babaye sa nawong ni Apollo. “Oo, sir. Singko anyos na siya.”
“Nganong gahilak man siya?” ni Apollo.
“Gusto mokaon sa Jollibee, unya wa koy kwarta kay wala pa ko sweldoi sa akong agawon,” sa babaye.
“Unsa diay ka?” ni Apollo. “Kuan ko, sir, katabang sa karenderiya nga naa sa eskina Mabini ug Colon. Ug ‘off duty’ na ko. Nag-atang kog dyip dinhi kay mopauli na mi sa Lahug,” matod sa babaye. “Kuyog diay nimo siya sa pagtrabaho?” ni Apollo. “Oo, sir. Wa may mobantay niya kay kami ra mang duha nagpuyo sa giabangan nakong kuwarto didto sa usa ka balay,” sa babaye.
“Kaon ko Dyalibe, Nay,” sa bata nga mihangad sa iyang inahan ug kang Apollo. “Ay, ugma na lagi kay suweldo nako,” sa babaye.
“Kon di nimo ikalain, Day, imbitaron ta mog panihapon,” ni Apollo. “Wa pa man pud koy panihapon.” Mitutok ang babaye kang Apollo. “Ay, ayaw lang, sir, uy. Maikog man ta nimo.”
“Putla nang ikog. Di man ko dautang tawo,” ni Apollo.
Sa ikaduhang pag-imbitar ni Apollo maulawong misugot si Ellen.
Samtang sila nangaon misaysay si Ellen kang Apollo nga siya taga Bohol ug nanimpalad dinhi sa Dakbayan sa Sugbo. Nakatrabaho siya isip katabang sa balay diin nabiktima siya sa agalong lalaki. Human niya ikahimugso si Bertoy nahibaw-an sa iyang agalong babaye nga ang iyang bana maoy amahan ni Bertoy. Gipalayas siya dala ang bata nga masuso pa. Unya tungod sa usa ka paisano nakasulod siya isip katabang sa karenderiya nga maoy iyang trabaho karon.
“Kon mosugot ka, Ellen, kuhaon tikang katabang sa balay. Ako ra mang usa sa balay sukad nitaliwan akong asawa tulo na ka tuig nilabay.”
Naghinuktok sa makadiyot si Ellen. Gipasagdan siya ni Apollo. Pagkataudtaod misulti si Ellen, “Sige, sir, okey ko.”
Human nila'g pangaon nanggawas sila sa kan-anan. Didto sa gawas misenyas si Apollo og taksi aron dad-on si Ellen ug si Bertoy sa iyahang balay. Didto sa sulod sa taksi gigunitan ni Apollo ang tuong kamot ni Ellen ug hugot nga gipisil-pisil. Wa motukol si Ellen nga mitutok lamang kang Apollo. (KATAPUSAN)