Nakadiskobre ang Commission on Audit (COA) nga ang Gobiyerno sa Siyudad sa Talisay nagkarga og pipila ka mga gastuhan nga dili konektado sa kalamidad ngadto sa ilang Local Disaster Risk Reduction and Management Fund (LDRRMF) niadtong 2023 ug 2024.
Sukwahi kini sa mga nasudnong polisiya nga nagdumala sa paggamit sa pundo nga gitagana unta alang sa pagpangandam, pagtubag, ug pagpaminos sa epekto sa mga katalagman.
Ang mga nahibaw-an detalyado sa 2024 Audit Report sa COA.
Gitaho sa COA nga gikarga sa siyudad ang P20,944,241.93 alang sa rehabilitasyon, pag-ayo, ug pag-instalar sa Talisay City Traffic Communication and Command Center ngadto sa LDRRMF niadtong 2023, bisan pa man nga ang maong proyekto wala maapil sa naaprobahan nga Local Disaster Risk Reduction and Management Plan (LDRRMP).
Ang proyekto nga adunay kantidad sa kontrata nga P24,992,802.41, wala malista sa mga Programs, Projects, and Activities (PPAs) ubos sa 2023 LDRRMP sa siyudad.
Usa ka pagbayad kantidad og P18,744,601.81 ang gipagawas niadtong Enero 8, 2024.
Subling gipahinumdom sa COA nga ang LDRRMF kinahanglan gamiton lamang alang sa awtorisadong katuyoan nga may kalabutan sa kalamidad sumala sa mandato sa NDRRMC-DILG-DBM-CSC Joint Memorandum Circular 2014-1 ug COA Circular 2012-002.
Kini nga mga sumbanan nag-limit sa paggamit sa pundo alang sa mga kalihukan sa preparedness, response, recovery, ug rehabilitation.
Nakaplagan sab sa mga auditor nga walay rekord sa usa ka revised o supplemental LDRRMF Investment Plan nga gisumiter ngadto sa Sangguniang Panlungsod.
Ang Local Disaster Risk Reduction and Management Officer (LDRRMO) niingon nga wala siya masayod nga ang proyekto sa traffic command center gikarga diay sa LDRRMF.
Sa 2024, gibutyag sa COA ang dugang nga P5,708,568 nga mga galastuhan nga gikarga sa LDRRMF nga dili direktang may kalabutan sa mga kalihukan sa disaster-risk. Kini naglakip sa:
P2,705,568 – salary differential ug gratuity pay
P2,955,750 – hinabang nga bugas alang sa mga barangay health workers
P47,250 – year-end evaluation sa LDRRMO
Gipunting sa COA nga ang mga galastuhan nga may kalabutan sa kompensasyon o suweldo dili tugotan nga ikarga sa LDRRMF.
Ubos sa DBM Budget Circular 2024-8, ang gratuity pay kinahanglang kuhaon gikan sa available appropriations o surplus pinaagi sa usa ka supplemental budget.
Atol sa exit conference, nidepensa ang mga opisyal sa Siyudad ug nihatag og katin-awan.
Ang pag-ayo sa traffic command center kabahin sa preparedness program tungod kay nadaot ang mga CCTV camera atol sa Bagyong Odette.
Giangkon nila nga kini nga mga pag-ayo naapil na sa ilang mga plano sa pagdumala sa kalamidad.
Alang sa mga bayranan sa 2024, ang mga opisyal niingon nga ang mga responder personnel nga nadestino sa LDRRM Office maoy nakadawat sa salary differential ug gratuity pay nga ilang giargumento nga naghatag og katungod sa paggamit sa LDRRMF.
Apan, gisupak sa Audit Team kini nga mga pagpasabot, ug nagkanayon nga kinahanglan silang hatagan og revised o supplemental LDRRMP aron ma-verify ang pangangkon sa siyudad bahin sa pag-ayo sa CCTV.
Ang mga gasto nga may kalabutan sa kompensasyon dili mahimong ikarga sa LDRRMF bisan pa kon asa nadestino ang mga empleyado.
Ang mga galastuhan lamang nga direktang nalambigit sa naaprubahan nga mga kalihukan sa disaster-risk management ang mahimong ikarga sa pundo.
Girekomendar sa COA nga hunongon na sa Siyudad sa Talisay ang pagkarga sa mga galastuhan nga dili subay sa mga sumbanan nga may kalabutan sa kalamidad. Gikinahanglan sab nga ipasabot sa Budget Office ug LDRRMO ang mga gikuwestiyon nga galastuhan, ug segurohon nga ang mga kwalipikado lamang nga kalihukan ang ikarga sa LDRRMF aron malikayan ang pagkahurot sa pundo nga gitagana alang sa mga kalamidad ug emerhensya. / CDF