Sa kasamtangan, ang tourism operators sa Lungsod sa Daanbantayan, Cebu nagkanayon nga nagpabiling lig-on ang industriya, apan ang pagsaka sa presyo sa lana ug ang nagpadayong mga panagbangi sa kalibutan mahimong makadaot sa lokal nga industriya sa turismo kon ang sitwasyon molungtad pa og duha ka mga buwan.
Ang dive operator nga si Jameson Rey Acuna, tag-iya sa Divergems Diving Center sa Isla sa Malapascua sa Daanbantayan, niingon nga wala pa nila mabatyagi ang kinatibuk-ang epekto sa tensyon sa kalibutan, bisan tuod og adunay pipila ka mga pagkanselar sa bookings nga natala human sa mga kagubot sa gawas sa nasod.
“Maybe for this time it’s okay but if it continues to be like that then chances are mag-anam gyud sila og kahurot kay manguli mana sila,” matod ni Acuna sa usa ka interbyu sa SunStar Cebu niadtong Biyernes, Marso 13, 2026, atol sa pag-abli sa “Our Cebu!” tourism exhibition sa Dakbayan sa Sugbo.
Si Acuna niingon nga kadaghanan sa ilang mga kliyente mga langyaw nga divers, hilabi na ang mga Israeli, uban sa mga Singaporean, Chinese, ug mga taga-Europa. Iyang namatikdan nga ang pipila ka mga bisita nagkanselar na sa ilang mga booking pipila ka mga adlaw human nibuto ang gubat niadtong Pebrero 28.
Dugang pa niya nga samtang gamay pa ang epekto sa pagkakaron, ang sitwasyon mahimong mosamot kon ang panagbangi molungtad og kapin sa usa ka bulan.
Gawas sa tensyon sa kalibutan, si Acuna niingon nga ang mga operator sa turismo nagsagubang sab og pagsaka sa gasto sa ilang operasyon tungod sa mas taas nga presyo sa lana.
Matod niya, ang presyo sa diesel sa Daanbantayan gikatahong nisaka ngadto sa dapit sa P90 matag litro gikan sa mga P60 kaniadto, hinungdan nga naglisod ang mga negosyo sa pagpadayon sa operasyon nga walay pagpasaka sa ilang presyo sa serbisyo.
Bisan pa niini, si Acuna niingon nga ang pag-abot sa mga turista sa Malapascua nagpabiling makanunayon, diin ang pipila ka mga bisita nagpabilin og mas dugay human makasinati og pagkabalda sa ilang pagbiyahe.
Ang Gobernador sa Sugbo nga si Pamela Baricuatro, sa usa ka press conference niadtong Miyerkules, Marso 11, niingon nga ang kagamhanan sa probinsya nangita og mga paagi aron matabangan ang apektadong mga sektor.
Ang Tourism Officer sa Daanbantayan nga si Renlie Castillo niingon nga ang lokal nga kagamhanan nagpalig-on sa koordinasyon uban sa mga hingtungdan sa turismo aron maseguro nga ang industriya magpabiling lig-on.
Si Castillo nibutyag nga ang opisina sa turismo nagpahigayon og mga stakeholder consultation ug capacity-building initiatives aron mas masabtan ang mga kinahanglanon sa mga operator sa turismo ug mga frontline workers.
“Ingon ana ang approach sa Daanbantayan, we start with the people,” batbat ni Castillo.
Tipik ning maong inisyatiba mao ang mga programa sa pagbansay alang sa mga trabahante sa turismo, lakip ang food sanitation training ug capacity-building sessions alang sa mga mananagat, kinsa kasagaran mao ang unang maka-interact sa mga turista nga moabot sa isla.
Si Castillo niingon nga kini nga mga programa nagtumong sa pagpalambo sa kalidad sa serbisyo ug pagseguro nga ang mga establisemento sa turismo magpabiling andam, hilabi na panahon sa mga katalagman sama sa bagyo.
Ang datus sa turismo gikan sa munisipyo nagpakita usab og makanunayon nga pag-abot sa mga bisita.
Apan, si Castillo niingon nga ang mga rekord nagpakita nga ang turismo niubos niadtong Oktubre human sa 6.9 magnitude nga linog, apan iyang gitataw nga ang isla makadawat og hangtod sa dapit sa 400 ka mga turista sa usa ka adlaw panahon sa peak periods gikan sa Nobiyembre ug Disyembre 2025, diin dul-an sa 90 porsiyento sa mga bisita gikan sa gawas sa nasod.
Sayo niining tuiga, ang Daanbantayan nakatala og dili momenus sa 200 ka mga bisita matag adlaw.
Base sa ilang mga rekord, ang nag-unang merkado sa Daanbantayan mao ang mga turista gikan sa Europa, hilabi na ang mga German, Spanish, ug French.
Si Castillo niingon nga ang mga bisita gikan sa Europa mas ganahan nga magpabilin og mas dugay sa isla kon itandi sa mga turista gikan sa Asya, nga kasagaran mobisita sa dagkong grupo apan sa mubo lang nga panahon.
Bisan pa sa positibo nga mga numero, ang stakeholders nagpadayag gihapon og kabalaka sa imprastraktura sa isla.
Si Acuna niingon nga ang Malapascua sa pagkakaron walay klinika, hinungdan nga ang mga residente ug mga turista kinahanglan pang mobiyahe ngadto sa mainland alang sa serbisyong medikal.
Iyang gipasiugdahan nga ang pagtukod og klinika sa isla makahatag og kaayuhan sa lokal nga komunidad ug sa sektor sa turismo, dungan sa pag-ingon nga liboan ka mga residente ang nagpuyo sa isla, nga kanunay adunay mga bisita.
“There are times nga if naay ginagmayng sakit, motabok pa gyud,” batbat ni Acuna. / CDF