Ang ekonomiya sa tibuok kalibutan anaa sa kapit-os tungod sa krisis sa Middle East, nga nagpahinay sa pagtubo, nagpabalik sa presyur sa implasyon, ug nagpausbaw sa kawalay-kasigurohan sa tibuok merkado sa pinansyal, sumala sa World Economic Situation and Prospects 2026 Mid-year Update, nga gipagawas sa United Nations (UN) niadtong Martes.
Ang pagtubo sa global gross domestic product (GDP) gilauman na karon nga anaa lang sa 2.5 porsiyento alang sa tuig 2026, mas ubos og 0.2 percentage points itandi sa banabana niadtong Enero, samtang ang hinay nga pagkaayo (recovery) nga anaa sa 2.8 porsiyento maoy gipanglantawan alang sa tuig 2027, sumala sa taho.
Ang kakuyaw nga gihatod sa krisis una nga nabatyagan sa sektor sa enerhiya, pinaagi sa limitadong suplay, pagsaka sa presyo, ug nagkataas nga bayranan sa kargamento ug insurance, diin ang mga epekto niini nagsunod-sunod ngadto sa mga supply chain ug nagpadako sa gasto sa produksyon sa tibuok kalibutan. Samtang ang pagsaka sa presyo naghatag og dakong kalit nga ginansya alang sa mga kompanya sa lana, nagpausbaw usab kini sa presyur sa galastohan alang sa mga panimalay ug mga negosyo sa tibuok kalibutan.
Usa sa partikular nga gikabalak-an mao ang presyo sa pagkaon. Naapektuhan ang suplay sa abono, nga nagpausbaw sa gasto, ug mahimong makapakunhod sa abot sa mga pananom, nga mopalig-on pa sa pagsaka sa presyo sa pagkaon.
Gipahunong sa maong panagbangi ang dagan sa global disinflation (pagkunhod sa implasyon) nga nagsugod pa niadtong 2023. Gilauman nga ang implasyon mosaka gikan sa 2.6 porsiyento niadtong 2025 ngadto sa 2.9 porsiyento sa 2026 sa mga adunahang nasod (developed countries), ug gikan sa 4.2 porsiyento ngadto sa 5.2 porsiyento sa mga nag-uswag pa nga nasod (developing countries), matod pa sa taho.
Ang lig-on nga merkado sa pamuo (solid labor markets), dako nga panginahanglan sa mga konsumidor (resilient consumer demand), ug ang patigayon ug pamuhunan nga giduso sa artificial intelligence (AI) nagsuporta sa global nga kalihokan, apan lagmit dili kini makabalanse sa kaylap nga mga hagit, ug ang panan-aw sa ekonomiya mas lisod alang sa mga nag-uswag nga mga nasod nga nagsalig sa pag-import og sugnod (fuel) ug pagkaon.
Ang epekto sa krisis dili patas, diin ang labing grabe nga kadaot nasinati sa Western Asia, diin ang pagtubo gilauman nga mousos gikan sa 3.6 porsiyento niadtong 2025 ngadto sa 1.4 porsiyento sa 2026, dili tungod sa shock sa enerhiya kondili tungod usab sa direktang kadaot sa mga imprastraktura ug grabe nga pagkaatrasado sa produksyon sa lana, patigayon, ug turismo, sumala sa gipakita sa taho.
Sa ubang mga dapit, managlahi ang resulta, nga nag-agad sa ilang pagkalambigit sa krisis ug sa ilang kapasidad sa pagtubag niini. / Xinhua
