Sa bag-o pa kong nagsikad niadtong uwahing bahin sa 2009, ang Brgy. Cabangahan sa Consolacion maoy sagad nakong rota tungod kay duol ra ug di sab kaayo layo sa amoang lugar. Dunay mga higayon nga nasum-ok ko duol sa lugar nga labayanan sa mga basura sa Cebu City.
Ang kabaho di masingo ug samtang kutas kaayo ko, di kalikayan nga mahigop ang tanang hangin nga baho kaayo. Nag-antos ko. Ako na nga gilikayan ang dapit sukad kaniadto. Bisan ang akong mga anak nangreklamo sa kabaho kon masum-ok mi duol sa lugar.
Nabalhin sa Brgy. Binaliw ang landfill. Apan wa ko nisuway sa pag-agi tungod kay nahinumdom ko sa Consolacion. Di lalim magsingo og baho kaayo samtang naghangak ka sa kakutas. Sama ra og gitingal ka og pagkaon nga di nimo gustong kan-on. Napugos ka lang sa pagtulon.
Wa na ko mahibulong kon nganong mga lumolupyo sa Consolacion, diin kasamtangang gilabay ang mga basura sa Cebu City, supak sa paglabay. Hinuon giklaro sa local government unit nga temporaryo lang ang arrangement.
Ang Brgy. Inayawan nisupak na human sila nasayod nga kasamtangang himuon nga transfer station ang Inayawan. Nakasuway na sila sa bati nga epekto sa basura.
Di ko maka-imagine kon ang mga lungsod sa Minglanilla ug Aloguinsan himuon na sab nga labayanan sa mga basura sa probinsiya ug dakbayan sa Sugbo. Nakakita na ko sa grabeng epekto sa environment sa kadaghan sa mga basura sa umaabot nga katuigan.
MAGTIPUN-OG
Ang nahitabo sa Inayawan landfill usa ka klaro kaayo nga di maayong epekto sa basura sa kalikupan. Kaming mga bike enthusiast anha mi magpraktis kaniadto og biseklita. Duna may 3.2 kilometro nga gitas-on sa kalsada ang dapit nga nahimutang atbang sa landfill.
Bisan dugay nang wa labayi og basura ang landfill, mangalisbo gihapon ang baho sa mga basura nga gilabay sulod na sa daghang katuigan. Nakaguba sa palibot ug daghan pang katuigan una pa maka-recover ang lugar.
Kinahanglan nga magkuha og leksyon ang mga LGU, sama sa Minglanilla ug Aloguinsan, kalabot sa di maayong epekto sa landfill o paghimong labayanan sa mga basura sa ilang tagsa ka dapit. Pangutan-a ninyo ang mga taga Inayawan kon unsa kalisod ang ilang naagian.
Bisan gani kaming mga taga Brgy. Bacayan, dihang sa Binaliw gilabay ang mga basura, nag-antos mi sa kabaho sa mga trak nga mangagi, sa mangagas nga duga sa dalan, ug mga basura nga mangatagak gikan sa trak. Ngil-ad sab paminawon nga ang mga basura sa Cebu City adto iyabo sa lain nga LGU.