Ang mountain biking maoy nidala nako tadlas sa kabukiran sa Metro Cebu. Naglapuslapos ra man gud ning mga kalsada sa atong kabukiran. Kon taga bukid ka, di ka na kinahanglan pang molugsong sa patag kon moadto ka og Compostela sa amihanan o Minglanilla sa south kay dunay mga dalan sa kabukiran nga wa naghuot ang trapiko nga mahimong agian.
Tungod sa among paglaroylaroy sa kabukiran, labina sa weekend, among nakita sa akong kaubanan ang grabeng pag-ungad alang sa “land development.” Dunay mga luna sa Central Cebu Protected Landscape (CCPL), labina sa Dakbayan sa Sugbo ug kasikbit nga mga lokalidad nga gipangtukoran og mga establisemento ug dagko nga kabalayan.
Tinuod makapanag-iya ang usa ka pribadong tawo og mga luna sulod niini, apan kana kon gipaagi nga legal ang pagpatitulo. Unya kon wa mag-agi o illegal ang pagpanag-iya, wa bay tulubagon ang nagpalambo ug nangangkon ini nga luna?
Nagsusi ba kaha ang Department of Environment and Natural Resources (DENR) kon kining mga nanag-iya og mga luna sulod sa CCPL duna bay tukmang mga papeles ug nagsubay sa balaod ang ilang pagpanag-iya ug pagpalambo?
O ibutang ta lang nga pribado nga luna ang giungad sa bukid, nag-agi ba kaha kini og evaluation sa DENR? Gisusi ba kaha kini og tarong sa ahensiya aron malikayan nga di kini makamugna og kadaot sa mga komunidad sa ubos, labina panahon sa ting-uwan?
NAGBANTAY BA KAHA?
Init kaayo karon ang isyu sa flood control projects tungod sa mga anomaliya nga nautingkay ning mao nga mga proyekto. Di lang minilyon, kon di binilyon ka pesos nga minaleta nga kuwarta ang gipangkawat sa mga opisyal ug mga kontraktor.
Dinhi sa Sugbo, misamot pag-ulbo ang kasuko sa katawhan human gibahaan ang daghang mga kumonidad atol sa Bagyong Tino. Daghang mga kinabuhi ang nangakalas tungod sa baha. Wa magsilbe ang mga flood control structure, apil na ang sa amoa sa Bacayan, diin kapin sa 10 ka mga tawo ang nangamatay ug milyunes sa mga kabtangan ang nangadaot.
Apan sa kadaghang tubig nga dala sa Bagyong Tino, bale og duha ka buwan nga giyabo og pipila lang ka mga oras matod sa Pagasa, way istrukturang paigo ang kalig-on sa kadako ug kakusgan sa bul-og sa baha.
Ang pagpabaya sa ahensiya nga gitahasan sa pagpanalipod sa atong kabukiran, kakahuyan, ug kalikupan sa daghang katuigan mao ang nag-unang hinungdan sa trahedya. Panahon na tingali nga ato sab silang paninglan.