Grabe na ang kagubot sa atong kadalanan, ilabina kon rush hour. Dili na lang ni bumper-to-bumper nga trapik. Murag giyera ang kalsada. Mga motorsiklo nga naglupad sa kadaplinan, mosuot bisan asa, ug ang uban, walay kaulaw, mosaka pa gyud sa sidewalk. Oo, sa sidewalk mismo. Bag-o lang, hapit ko maigo samtang naglakaw padulong sa SunStar. Usa ka lakang na lang, disgrasya na unta.
Unsay pasabot ani? Nga alang sa ubang drayber, mas labaw ang ilang pagdali kaysa kinabuhi sa tawo. Ang sidewalk nga gitagana alang sa luwas nga paglakaw gihimo nilang shortcut. Ang espasyo nga alang sa pedestrian, ilang giilog. Dili na kini simpleng paglapas sa balaod, kawalay disiplina kini ug kawalay respeto sa kinabuhi.
Gibadlong nako ang usa ka drayber. Kay kon pasagdan, maanad. Kon maanad, mahimong normal.
Ug kon mahimong normal, kitang tanan ang delikado. Maayo na lang, ang uban wa na ningdayon og saka. Apan hangtod kanus-a man ta magsalig sa “maayo na lang”?
Sa tinuod lang, pipila ra ka dalan sa Metro Cebu ang naay sidewalk. Kadaghanan, wala gyud. Kon naa man, hagip-ot na gani kaayo, puno pa gyud sa mga babag sama sa poste, kariton, sakyanan nga gipark, kon unsa pa diha. Ang duha ka mga tawo nga magsugat, mag-ilog pa og lugar.
Unsaon na lang kon naay bata, tigulang, o person with disability (PWD)?
Hunahunaa kon tarong ug lapad ang mga sidewalk sa atong kadalanan. Daghan ang madasig sa paglakaw. Mas himsog ang katawhan, mas luwas ang komunidad.
Apan karon, ang mensahe sa atong kalsada klaro: ayaw paglakaw kay peligro. Sakay na lang. Ug sa matag pagsakay tungod sa kahadlok, mas mosamot ang trapik nga atong gikalagotan.
Ang sidewalk dili luho. Dili kini dekorasyon. Kinahanglan kini. Bahin kini sa kaluwasan, disiplina, ug pagrespeto sa katungod sa pedestrian. Kinahanglan maningkamot ang mga local government unit (LGU) sa pagbutang og tarong, lapad, ug hapsay nga mga sidewalk. Ug dili lang kay magbutang, kondili mosiguro nga walay babag, walay mosaka nga motorsiklo, walay maghimo niini nga parkingan o tindahan. O di man gani, higdaanan panahon sa kagabhion, kanang maorag gihimong kwartong katulganan.
Panahon na nga ang mga barangay molihok usab sulod sa ilang jurisdiction. Ipatuman ang balaod. Badlungon ang mga abusado. Panalipdan ang mga naglakaw.
Kay kon ang sidewalk mismo dili na luwas, asa na lang man ta molakaw, taliwa sa kalsada?