Sa President Carlos P. Garcia, usa ka kaniadto lapok ug lisod agian nga dalan sa Barangay Lipata nga nakapugong sa 181 ka panimalay sa pag-access sa merkado ug serbisyong pang-emergency, karon nahimong lig-on nga konkretong kalsada bunga sa paningkamot sa usa ka women-led nga organisasyon sa komunidad.
Sulod sa daghang katuigan, ang box culvert nga nagsilbing bugtong agianan sa barangay mahimong peligroso ilabina kon ting-ulan.
Kini nakapahinay sa pagbiyahe sa mga mananagat ug mag-uuma ug nakapabutang sa peligro sa mga residente sa panahon sa emerhensiya.
“Kaniadto, ang among kalsada nakahatag og dakong babag sa among panginabuhian ug kaluwasan,” matod ni Aiza G. Gaerlan, ang barangay treasurer ug miyembro sa Lipata Integrated Women Workers’ Association (LIWWA).
“Tungod sa kalisod sa agianan, ang among mga nakuna gikan sa uma maglisod-isod gayud sa pagbiyahe, ilabi na kon panahon sa ting-ulan. Labaw pa ana, makalilisang ang kahimtang kon adunay masakiton o emergency tungod kay di makasulod ang mga sakyanan,” dugang niya.
Ang kausaban nahitabo pinaagi sa Kapit-Bisig Laban sa Kahirapan – Comprehensive and Integrated Delivery of Social Services (Kalahi-CIDSS) program nga nipundo sa pagkongkreto sa kalsada uban sa grouted riprap.
Apan labaw pa sa P1.04-milyong kantidad sa proyekto, giila sa mga residente nga ang tinuod nga puhonan mao ang partisipasyon ug pagpanag-iya sa komunidad.
Sentro sa kalihukan ang Liwwa, usa ka grupo nga adunay 66 ka miyembro lakip ang kababayen-an ug LGBTQ, nga nangulo sa pagplano, implementasyon, ug pag-monitor sa proyekto. Pinaagi sa community-driven nga pamaagi, sila ang nanguna sa konsultasyon, nagpasiugda sa inklusibong pagdesisyon, ug nagmobilisa sa mga boluntaryo.
Nahuman ang proyekto niadtong Hunyo 20, 2025, ug hingpit nga nabag-o ang adlaw-adlaw nga kinabuhi sa barangay.
Ang kaniadto delikadong dalan karon usa na ka kasaligan nga konkretong kalsada nga gipalig-on sa riprap.
Mas paspas ug mas barato na ang transportasyon sa mga produkto alang sa 181 ka benepisyaryong panimalay.
Nahimo sab kini nga ehemplo sa Gender and Development (GAD) nga nagpakita nga kon ang kababayen-an ug LGBTQ ang mangulo, ang tibuok komunidad ang makabenepisyo.
Tungod sa ilang maayong performance sa implementasyon, opisyal nga gitudlo ang LIWWA isip Operation and Maintenance (O&M) Group, nga naghatag kanila og responsibilidad sa pagdumala ug pagpanalipod sa imprastraktura.
“Dili lang ni kalsada para namo. Simbolo kini sa among kakugi. Isip mga babaye ug miyembro sa Liwwa, napamatud-an namo nga kaya namo modala og proyekto nga dako og tabang sa barangay,” matod ni Liwwa President Ligaya P. Costillas.
Sumala sa mga residente, ang laning dakong kausaban labaw pa sa imprastraktura.
Pinaagi sa tin-aw nga pagdumala sa pundo ug hiniusang pagpaningkamot, napalig-on ang pagbati sa pagpanag-iya sa proyekto — usa ka talagsaong pananglitan nga nahimong haligi sa lokal nga panggamhanan.
Sa Barangay Lipata, ang konkretong kalsada karon nagbarog isip simbolo sa unsay makab-ot sa inklusibo ug community-driven nga kalambuan sa mas paspas nga panginabuhian, mas luwas nga agianan, ug usa ka komunidad nga dili na mabiyaan. / PR