PIPILA ka adlaw human gisugdan ang kampanya, giangkon sa Commission on Elections (Comelec) nga ang gitakda nga Oktubre 13, 2025 nga parliamentary elections sa Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao (Barmm) wa nay kasegurohan human gimando sa Supreme Court (SC) ang pagsuspende sa pagpangandam sa bugnong lugaynon.
Kung ang mando mahimo nang hingpit, kini magtimaan sa ikaupat nga pagsibog sa "landmark polls" sa rehiyon.
Gikompirma ni Comelec Chairperson George Erwin Garcia nga ang mga preparasyon alang sa Barmm elections gisuspende sugod Miyerkules, Septyembre 17, human nagpagawas ang taas nga hukmanan og temporary restraining order (TRO).
Ang TRO nagpugong sa implementasyon sa Bangsamoro Autonomy Act (BAA) 77, kon diin magtagana og pito ka mga lingkuranan sa parlayimento nga orihinal nga gitagana alang sa Sulu province.
“Today, the Comelec en banc, in compliance with the temporary restraining order issued yesterday by the Supreme Court, is suspending preparations for the conduct of the elections on October 13,” tug-an ni Garcia ngadto sa mga tigbalita.
Ang SC nagkonsilidar og duha ka petisyon nga nagkuwestiyon sa BAA 77, naghunong sa pagpatuman sa balaod hangtud ang mga kaso maresolba.
Matud ni Garcia nga kini nga mando epektibong nag-ila sa BAA 77 isip pinakabag-ong legal framework alang sa pag-apud-apod sa mga lingkuranan sa Bangsamoro parliament.
Apan gitin-aw ni Garcia nga ang suspensiyon nagbilin sa katumanan sa eleksiyon nga walay kasegurohan.
“Up to the present, because of the suspension, the Comelec cannot answer yet if there will be elections on October 13,” eksplikar ni Garcia.
Iyang giklaro nga ang Comelec walay awtoridad nga itakda og balik ang petsa sa eleksiiyon, kay ang gahum naa ra sa Kongreso.
Ilawom sa BAA 58, ang Barmm parliament gilangkuban og 80 ka mga lingkuranan: 40 niini representante sa partido, 32 representante sa distrito, ug walo mga sektoral nga representante.
Sa dihang nimando ang SC sayo niini nga di ilakip sang Sulu province -- human gibasura niini ang Bangsamoro Organic Law sa usa ka plebisito -- ang gidaghanon sa parliament gipakubsan ngadto sa 73 ka mga lingkuranan.
Wa madugay ang BAA 77 gipasar aron nga iapud-apod ang pito ka mga wala malakip nga pito ka mga lingkuranan sa Sulu, apan ang legalidad sa balaod gikuwestiyon karon.
Bisan sa wala pa ang TRO, nagpahimangno si Garcia nga dunay di igo nga panahon aron nga iimplementar ang bag-ong gialokar nga mga lingkuranan.
Ang kanunay nga pagsibog sa eleksiyon nakahatag og kayagaw sa mga hingtungdan sa prosesong pangkalinaw sa Mindanao.
Ang parliamentary elections gidesinyo isip sukaranan sa Bangsamoro Organic Law, maghatag sa mga molupyo sa ilang unang higayon nga makapili og mga representante inay mosalig sa interim BTA.
Nagpasidaan ang mga kritiko nga ang laing pagkadelatar makapaluya sa kompiyansa sa publiko sa transition government ug magtanggong sa mga kasabutang pangkalinaw nga magtapos unta sa mga dekada nga armadong pakigbisog.
Apan mga nagsuporta sa pagsibog sa eleksiyon nangatarungan nga ang pagseguro sa "fairness and constitutionality in seat distribution" kinahanglan nga mahitabo una aron nga malikayan ang "long-term instability."
Sa pagkakaron, gitin-aw ni Garcia nga ang Comelec kinahanglan nga maghuwat alang sa hingpit nga hukom sa Supreme Court: “Because of the suspension, we cannot proceed with preparations, and we cannot answer yet if elections will push through on October 13.” (David Ezra Francisquete)