Natigbak sa rabies nitiurok

Natigbak sa rabies nitiurok
File photo

GIBUTYAG sa usa ka representante gikan sa Animal Bite and Treatment Center (ABTCs) nga ang ihap sa mga namatay sa rabies nitiurok gikan sa 13 niadtong 2022 ngadto sa upat sa 2023.

Gisulti ni Dr. Annaliza Malubay, medical officer sa ABTCs, atol sa ISpeak media forum, Huwebes sa buntag, Mayo 2, 2024, sa City Mayor's Office, nga ang pagtiurok tungod sa pagpalig-on sa impormasyon ug desisyon sa pagpabakuna og anti-rabies sa center.

“Effective ang atoang awareness, effective atoang vaccination…kay naa man gyud tay vaccine, dapat wala nay mamatay kay naa tay vaccine,” matud ni Malubay.

Sa upat nga namatay, giingon ni Malubay nga kini kasagaran naa sa pangedaron nga 35 hangtud 68 anyos ug lalaki. Gisulti niya nga kasagaran kanila napaakan og iro ug wala mabakunahi o wala makakompleto sa ilang tulo ka doses niini.

Giingon ni Malubay nga ang ilang kamatayon ma-attribute sa grabeng pagkompiyansa ug nagtuo nga di kini ikamatay. Iyang gipahimug-atan ang duha ka paagi sa pagtakod sa rabies: napaakan (bites) ug wala mapaaki (non-bites); "non-bite" nagtumok ngadto sa mga kawras ug mga samad nga gitilaan sa binuhi nga naay rabies.

Gidapadayag ni Malubay nga sa 2024, ang ilang tinguha mao ang pagbaton og "zero mortality" sa rabies. Aron nga makab-ot kini nga tinguha, mga tag-iya og hayop kinahanglan nga magpabakuna sa ilang mga binuhi og anti-rabies vaccine aron nga mapugngan ang kamatayon tungod sa rabies ug kini magsugod sa mga tag-iya sa hayop. Kung ang matag binuhi mabakunahan, busa ang tumong sa World Health Organization (WHO) nga "zero human rabies death" sa 2030 makab-ot na.

Iyang giklaro nga ang tradisyonal nga praktis sama sa “tandok,” nga mao ang pagtanggal sa hilo, rabies, ug tetanus gikan sa samad pinaagi sa sungay sa hayop, isip gihulagway sa Philippine Journal of Science, ug ang pabutang og ahos sa samad, di makatabang sa pagkombati sa rabies; inay, makapasamot pa hinuon kini sa kahimtang. Ang bakuna lang ang mas epektibo nga paagi sa pagtambal bahin sa paak sa mga hayop.

Pipila sa mga praktis sa uban kung mapaakan og iring o iro mao ang paghugas gilayon sa samad og tubig ug sabon og mga 10 hangtud 15 minutos. Unya, ang napaakan nga indibiduwal dalhon gilayon sa pinakaduol nga ABTC alang sa ilang bakuna.

Taho sa ABTCs alang sa tuig 2023 sa ilang buhatan sa Magallanes, mga pasyente nga ilang giserbisyohan moabot og 17,617; sa maong ihap, 16,435 lang ang nakakompleto sa ilang tulo ka mga doses. Mga pasyente nga nakapaakan og iro naa sa 9,278; mga 8,322 sab napaakan og iring, 9 mga unggoy, upat sa baboy, ug upat sa kuwaknit.

Niatiman ang center og mga 100 hangtud 120 ka bag-ong mga kaso matag adlaw; kini wala pa maglakip sa Senior Citizens ug Persons with Disabilities.

Gidasig ni Malubay ang Dabawenyos nga di magdasok sa main office sa ABTCs, kay dunay pito pa ka laing buhatan sa Davao City nga nag-atiman sa tanang mga molupyo. Kini nga mga lugar mao ang ABTC Toril, ABTC Mintal Health Center, ABTC Calinan District Barangay Talomo River, ABTC Marilog District Hospital, ABTC Angliongto-Sasa District, ABTC Bunawan, ug ABTC Paquibato District Hospital.

Trending

No stories found.

Just in

No stories found.

Branded Content

No stories found.
SunStar Publishing Inc.
www.sunstar.com.ph